Hút bể phốt tại Lạng Sơn đo khối tại chỗ, xe vào ngõ dốc

Khó khăn thứ nhất nằm ngay dưới chân nhà: nền đá vôi. Phần lớn thành phố Lạng Sơn, Cao Lộc, Chi Lăng, Hữu Lũng, Bắc Sơn đều nằm trên vùng núi đá vôi, đào xuống chừng hơn mét là chạm đá. Nhà xây trước đây vì thế thường phải làm bể nông hơn, dung tích nhỏ hơn mức đáng ra phải có, dùng ít năm là đầy trong khi chủ nhà vẫn đinh ninh bể mình còn rộng. Đây là lý do rất nhiều ca ở nội thành hút xong mới vỡ lẽ bể chỉ hơn một khối.

Khó khăn thứ hai đi kèm nền đá ấy: nước ngầm chảy theo khe nứt rất nhanh. Vùng đá vôi có hang, có mạch ngầm nối nhau, nhiều gia đình vẫn dùng giếng khoan hoặc nước mó. Bể xây dạng cũ không đáy, chỉ thấm xuống khe đá, là nguy cơ thật sự cho nguồn nước quanh khu vực. Nhà nào còn dùng dạng bể đó nên tính chuyện xây lại đáy bể cho kín, và tuyệt đối không để đơn vị hút xả bậy ra khe suối, hố đá.

Khó khăn thứ ba là mùa đông. Lạng Sơn rét sâu và kéo dài, riêng Mẫu Sơn có năm xuống dưới không độ, sương muối phủ trắng. Rét làm vi sinh trong bể hoạt động chậm hẳn, phân hủy kém đi, cặn tích nhanh hơn hẳn mùa hè, nên nhiều nhà thấy mùa đông bể phát sinh sự cố sớm hơn mọi năm. Lời khuyên đơn giản là canh hút vào cuối thu, trước đợt rét đầu tiên, vừa dễ làm vừa đỡ khổ cả chủ nhà lẫn nhân sự.

Khó khăn thứ tư là đường vào. Phố cũ quanh chợ Kỳ Lừa, chợ Giếng Vuông, các ngõ ở Đông Kinh, Tam Thanh phần lớn hẹp và dốc, xe bồn lớn không vào nổi. Với những địa chỉ như vậy, nhân sự phải tính trước chỗ đỗ xe, mang đủ ống nối và chọn giờ vắng để không cản lối quý khách. Quý khách nên báo rõ đặc điểm ngõ ngay lúc gọi điện là chuyến đầu tiên đã mang đúng đồ, không phải hẹn đi hẹn lại.

Sau cùng là nhịp làm ăn của một tỉnh biên giới. Cuối năm hàng nông sản dồn lên cửa khẩu Hữu Nghị, Tân Thanh, Cốc Nam, xe container xếp hàng dài, nhà trọ lái xe và khu vệ sinh bến bãi làm việc gấp mấy ngày thường. Sau Tết lại đến mùa lễ hội, đền Mẫu Đồng Đăng, chùa Tam Thanh, hội chợ Kỳ Lừa, hội Ná Nhèm bên Bắc Sơn kéo khách thập phương về kín các nhà nghỉ. Ai làm dịch vụ ở hai mảng này đều nên hút gọn trước mùa thay vì để sự cố rơi đúng lúc đông khách nhất.

Với nhà nghỉ, khách sạn nhỏ và homestay, cả năm gói gọn trong mấy đợt cao điểm. Sau Tết là mùa hành hương, đền Mẫu Đồng Đăng, chùa Tam Thanh, hội chợ Kỳ Lừa và các hội xuân ở Bắc Sơn, Văn Quan kéo khách về kín phòng; mùa đông thì Mẫu Sơn hút khách lên xem băng giá, sương muối. Bể phốt của cơ sở lưu trú vì thế chịu tải theo đợt chứ không đều, và cách khôn ngoan nhất là hút gọn trước mỗi đợt, tốt nhất là trước Tết, thay vì để sự cố rơi vào đúng đêm kín khách.

Với bến bãi, kho hàng và nhà trọ lái xe quanh Hữu Nghị, Tân Thanh, Cốc Nam, Đồng Đăng, bài toán là mật độ. Một khu vệ sinh phục vụ hàng trăm lượt người mỗi ngày thì bể đầy nhanh gấp nhiều lần nhà dân, càng vào cao điểm thông quan cuối năm càng căng. Hợp đồng bảo trì định kỳ giải quyết cả hai mặt: nhân sự tự đến theo hẹn vào giờ bãi vắng xe, không cản trở hoạt động, và tổng chi phí cả năm thấp hơn hẳn các cuộc gọi khẩn cấp cộng lại.

Với nhà phố trong ngõ dốc ở Đông Kinh, Tam Thanh, Kỳ Lừa hay khu bám sườn đồi tại Cao Lộc, điều quyết định là khâu chuẩn bị. Ngõ hẹp, dốc, có đoạn chỉ vừa xe máy, nên nhân sự cần biết trước để chọn xe phù hợp, mang đủ ống nối và tính chỗ đỗ hợp lý. Chỉ cần quý khách tả kỹ lối vào lúc gọi điện, chuyến đầu tiên đã làm được việc, không phải quay đầu xe rồi hẹn hôm khác.

Ngoài ba nhóm trên, nhân sự thường xuyên phục vụ hàng quán dọc quốc lộ 1A, quốc lộ 4A, 4B, các xóm trọ quanh mỏ than Na Dương, nhà xưởng chế biến hoa hồi ở Văn Quan, cơ sở thu mua na Chi Lăng và thạch đen Tràng Định vào vụ, cùng trường học, trạm y tế vùng cao cần làm ngoài giờ. Mười một khu vực của Lạng Sơn đều có tổ phụ trách riêng, người đến làm là người thuộc địa bàn.

Điều thứ nhất: giá rẻ bất thường là cái bẫy chứ không phải cơ hội. Các số điện thoại dán cột điện rao vài chục nghìn một lần gần như luôn kết thúc bằng hóa đơn tiền triệu, với đủ lý do được kể ra khi xe đã đỗ trước cửa và chủ nhà khó lòng từ chối. Đơn vị làm ăn đàng hoàng nói khoảng giá thật ngay từ cuộc gọi và chỉ chốt số cuối sau khi đo khối công khai.

Điều thứ hai: nghiệm thu bằng mắt mình. Một ca hút đạt yêu cầu phải cạn đến lớp bùn đặc dưới đáy; rút mỗi lớp nước mặt thì bể chỉ trống giả tạo, vài tháng sau đầy lại như cũ. Trước khi nhân sự đậy nắp, hãy yêu cầu soi đèn nhìn tận đáy và xả thử một lượt nước. Ai làm thật sẽ sẵn lòng, ai làm dối sẽ viện cớ, phép thử này chưa bao giờ sai.

Điều thứ ba: hỏi rõ chất thải chở đi đâu. Lạng Sơn nằm trên nền đá vôi có hang và mạch ngầm nối nhau, nhiều thôn bản vẫn dùng nước mó, nước giếng khoan, nên một xe đổ bậy xuống khe suối hay hố đá là gây hại rất xa chứ không dừng ở chỗ đổ. Câu hỏi mất vài giây, đủ để phân loại đội xe làm ăn thiếu chuẩn mực.

Điều thứ tư: hiểu nguyên lý để chọn đúng thời điểm. Bể phốt thực chất là bể tự hoại, phân hủy chậm và lắng cặn dần, không bao giờ tự trống trở lại. Ở xứ lạnh như Lạng Sơn, mùa đông vi sinh hoạt động kém nên cặn tích nhanh hơn, còn nhà nào bể nhỏ do vướng đá vôi lúc đào thì chu kỳ càng ngắn. Nắm hai điều đó, quý khách sẽ thấy hút vào cuối thu là hợp lý nhất.

Điều cuối: sau khi hút, giữ nếp dùng để kéo dài chu kỳ. Rác và giấy ướt bỏ vào sọt, dầu mỡ bếp gom riêng, hàng quán lắp thêm hố tách mỡ, cơ sở đông người xem lịch bảo trì định kỳ. Và lưu số 0923.555.530 vào danh bạ: giữa một tỉnh nhiều đồi dốc và xã xa như Lạng Sơn, có sẵn số của đội xe quen đường quý hơn nhiều so với việc cầu may với số lạ lúc cấp bách.