Hút hầm cầu Long An: đo khối, báo giá trước

Nguyên nhân đầu tiên nằm ở nền đất. Phần lớn khu dân cư mới tại Bến Lức, Cần Giuộc, Đức Hòa mọc lên trên ruộng san lấp, và nền đất bên dưới còn tiếp tục lún dần trong vài năm đầu. Bể tự hoại đúc bê tông thì nặng, đường ống nhựa lại nhẹ, hai thứ lún không đều nhau nên mối nối bị hở hoặc gãy. Nước rỉ ra ngoài, đất cát chui ngược vào, hầm vơi chỗ chứa mà chủ nhà cứ tưởng do dùng nhiều.

Nguyên nhân thứ hai là mực nước ngầm. Vùng phèn trũng ven sông Vàm Cỏ Đông, Vàm Cỏ Tây và cả dải Đồng Tháp Mười có mực nước ngầm rất cao, mùa mưa gần như sát mặt đất. Hầm tự thấm ở đây gần như mất tác dụng vào nửa cuối năm: nước không thấm được ra ngoài, hầm đầy nhanh gấp đôi bình thường. Đó là lý do nhiều hộ thấy tháng nắng dùng bình thường, vào mùa mưa lại nghẹt liên tục.

Nguyên nhân thứ ba đến từ mật độ người dùng. Ba khu công nghiệp lớn ở Đức Hòa, Bến Lức, Cần Giuộc kéo theo hàng ngàn dãy trọ, và một cái hầm thiết kế cho một hộ gia đình nay gánh vài chục người. Chu kỳ đầy rút ngắn còn vài tháng, sự cố lại hay bùng ra đúng giờ tan ca khi cả dãy cùng dùng nước. Chủ trọ chuyển sang lịch bảo trì định kỳ sẽ nhẹ đầu hơn hẳn so với gọi khẩn từng đợt.

Nguyên nhân thứ tư là con nước. Các xã ven sông ở Tân Trụ, Cần Đước, Châu Thành chịu ảnh hưởng triều từ hệ thống Vàm Cỏ, những ngày nước rong nước dâng ép ngược làm hầm thoát chậm, bồn dội yếu và có mùi rõ hơn. Kinh nghiệm của các hộ lâu năm là canh hút vào tháng nắng, đừng để hầm gần đầy bước vào mùa nước.

Cuối cùng là nhóm nhà ở vùng xa. Mộc Hóa, Kiến Tường, Vĩnh Hưng, Tân Hưng nhà thưa, đường đan nhỏ, quãng đường xe chạy dài hơn nhiều so với nội ô Tân An. Với các khu vực này, chi phí đường được báo rõ ngay từ cuộc gọi, và tổng đài thường gom lịch nhiều hộ trong cùng một tuyến để chia sẻ phần chi phí đó, cách làm này giúp bà con vùng xa đỡ hẳn một khoản.

Với nhà ở của hộ gia đình, việc quan trọng nhất là biết lần hút gần nhất cách đây bao lâu và nắp thăm nằm ở đâu. Nhà phố Tân An thường có nắp lộ nên ca làm nhanh gọn; nhà trong hẻm hoặc nhà đã sửa nhiều lần hay bị lát gạch đè lên nắp, thợ phải dò trước rồi bàn với chủ nhà chỗ mở gọn nhất. Chu kỳ hợp lý cho nhà bốn đến sáu người thường là ba tới năm năm, riêng vùng phèn trũng nên rút ngắn hơn.

Với nhà trọ và khu lưu trú công nhân quanh Đức Hòa, Bến Lức, Cần Giuộc, bài toán nằm ở tần suất và giờ giấc. Một hầm gánh vài chục người thì đầy nhanh gấp nhiều lần hầm gia đình, mà sự cố lại nhắm đúng giờ tan ca. Hợp đồng bảo trì định kỳ giải quyết cả hai: kíp thợ tự tới theo hẹn vào khung giờ vắng người, người thuê gần như không nhận ra, tổng chi phí cả năm thấp hơn hẳn các cuộc gọi khẩn cộng lại.

Với quán ăn, quán cơm dọc quốc lộ 1, quốc lộ 50 và các tuyến vào khu công nghiệp, thủ phạm chính là dầu mỡ. Nước rửa chén mang mỡ nóng xuống hầm, nguội thì đóng thành lớp váng dày nổi trên mặt, làm hầm mất chỗ chứa nhanh hơn tính toán ban đầu. Nhóm này nên lắp hộp tách mỡ dưới bồn rửa và rút ngắn chu kỳ hút, đồng thời tránh hút vào giờ cao điểm bán hàng.

Ngoài ba nhóm trên, kíp thợ thường xuyên phục vụ nhà vườn Thủ Thừa, Châu Thành, hộ dân vùng Đồng Tháp Mười với đường vào xa, cùng trường học, chợ và cơ sở thờ tự cần làm ngoài giờ hoạt động. Mỗi khu vực đều có kíp phụ trách riêng nên người tới làm là người thuộc đường và hiểu nết đất của vùng đó.

Điều thứ nhất là đừng chọn theo lời rao rẻ nhất. Mức vài chục nghìn xuất hiện trên tờ rơi hay cột điện gần như luôn là giá mồi; tới nơi, đội xe lạ sẽ kể ra hầm sâu, cặn cứng, cần thêm hóa chất để đội con số lên gấp nhiều lần, lúc đó chủ nhà đang kẹt giữa chừng rất khó từ chối. Đơn vị đàng hoàng nói khoảng giá thật ngay từ cuộc gọi và chỉ chốt số cuối sau khi đo khối công khai.

Điều thứ hai là nghiệm thu bằng mắt mình chứ không bằng lời hứa. Giá trị của ca hút nằm ở lớp bùn đặc dưới đáy, rút thiếu lớp đó thì vài tháng sau hầm đầy lại như cũ. Trước khi thợ đậy nắp, quý khách yêu cầu rọi đèn nhìn tận đáy và xả thử một lượt nước; người làm thật luôn sẵn lòng, người làm dối sẽ viện cớ.

Điều thứ ba là hỏi điểm đến của chất thải. Long An có hệ thống kênh rạch dày đặc và nguồn nước tưới cho cả vùng lúa, xe đổ trộm ra kênh không chỉ phá nguồn nước chung mà còn kéo chủ nhà thuê xe vào rắc rối pháp lý nếu bị lập biên bản. Câu hỏi mất vài giây nhưng lọc được ngay các đội xe làm ăn bất chấp.

Điều thứ tư là hiểu nguyên lý để chủ động thời điểm. Hầm cầu là bể tự hoại, phân hủy chậm và lắng cặn dần, không bao giờ tự trống trở lại; men vi sinh chỉ hỗ trợ chứ không thay được việc hút khi hầm đã tới hạn. Ở Long An, thời điểm đáng tiền nhất để hút là các tháng nắng, trước khi mực nước ngầm dâng cao và hầm tự thấm mất tác dụng.

Điều cuối là giữ nếp dùng sau khi hút để kéo dài chu kỳ: rác và khăn giấy ướt bỏ vào sọt, dầu mỡ bếp gom riêng, nhà trọ đông người xem lại lịch bảo trì định kỳ. Và lưu số 0923.555.530 vào danh bạ, vì giữa lúc hầm trào lúc nửa đêm thì có sẵn số của kíp thợ quen địa bàn vẫn hơn là cầu may với một số lạ trên tường rào.