Hút bể phốt tại Hà Giang đo khối tại chỗ, xe lên vùng cao

Khác đầu tiên và lớn nhất là lượng nước vào bể. Ở vùng thiếu nước, mỗi lần xả người ta chỉ dùng đúng một gáo, nước rửa cũng được tận dụng lại, nên trong bể gần như không có phần nước loãng để chất thải phân hủy và lắng bình thường. Kết quả là cặn dồn lại thành khối đặc quánh, có nơi khô tới mức đóng bánh. Bể như vậy hút bằng cách thông thường rất khó, nhân sự phải bơm nước vào làm loãng và khuấy đều trước, đây là việc mà đội xe không quen địa bàn thường không lường trước.

Khác thứ hai là chuyện đào bể. Cao nguyên đá là đá tai mèo, cứng và lởm chởm, đào một hố sâu tốn công gấp mấy lần đất mềm dưới xuôi, nên bể của nhiều nhà nhỏ hơn hẳn mức đáng ra phải có, có nhà chỉ làm được hai ngăn nông. Bể nhỏ thì đầy nhanh dù nhà ít người, và chủ nhà thường chỉ biết điều đó sau lần hút đầu tiên. Vì thế chúng tôi luôn nói rõ con số đo được để quý khách tự tính chu kỳ cho những lần sau.

Khác thứ ba là du lịch. Mấy năm nay homestay mọc lên khắp Đồng Văn, Lũng Cú, Nậm Đăm, quanh đèo Mã Pì Lèng và ruộng bậc thang Hoàng Su Phì. Phần lớn cải tạo từ nhà ở nên bể vẫn là bể cũ của một hộ, trong khi đêm cao điểm đón cả chục khách, mà khách dưới xuôi lên thì xả nước thoải mái chứ không dè như chủ nhà. Cơ sở nào cũng nên đo bể một lần rồi xếp lịch hút trước mùa hoa tam giác mạch và mùa lúa chín.

Khác thứ tư là quãng đường. Từ trung tâm lên Đồng Văn, Mèo Vạc hay sang Xín Mần là cả trăm cây số đường đèo, một chuyến xe lên đó không thể tính như chuyến trong phố. Chúng tôi nói rõ phần đường ngay trong cuộc gọi, đồng thời khuyến khích quý khách trong bản rủ nhau làm một đợt để xe lên một chuyến xử cho nhiều nhà, phần đường chia ra thì nhà nào cũng nhẹ.

Cuối cùng là trách nhiệm với nguồn nước. Ở nơi mà nước sinh hoạt phải hứng từ mưa và dẫn từ khe núi về, việc một chiếc xe đổ trộm chất thải xuống hố đá hay khe cạn là chuyện không thể chấp nhận, vì thứ đó sẽ quay lại đúng nguồn nước quý khách đang dùng. Đây là lý do chúng tôi giữ nguyên tắc chở hết về điểm xử lý và sẵn sàng trả lời khi khách hỏi xe đi đâu sau khi rời nhà.

Với homestay và nhà nghỉ trên cao nguyên đá, bài toán là công trình cũ phục vụ nhu cầu mới. Phần lớn cơ sở cải tạo từ nhà ở, bể vẫn tính cho một hộ trong khi mùa cao điểm đón cả chục khách mỗi đêm, mà khách dưới xuôi lên lại quen xả nước thoải mái chứ không dè như người bản địa. Việc nên làm đầu tiên là đo dung tích một lần để biết sức chứa thật, từ đó hút trước mỗi mùa, thường là trước mùa hoa tam giác mạch cuối năm và trước mùa lúa chín ở Hoàng Su Phì.

Với cơ sở chè Shan tuyết, nơi sơ chế thảo quả và các xưởng nông sản, nhịp làm việc bám theo vụ hái. Vào vụ, người làm thời vụ về đông, khu vệ sinh chịu tải gấp mấy lần ngày thường, trong khi nước lại là thứ phải tính toán từng chút. Cách hợp lý là khảo sát và hút gọn trước vụ vài tuần, kèm lời khuyên tách riêng nước rửa nguyên liệu khỏi đường thoát sinh hoạt để bể đỡ phải gánh thêm.

Với điểm dừng chân, quán ăn dọc quốc lộ 4C và khu vực cửa khẩu Thanh Thủy, mật độ người mới là điều đáng nói. Khu vệ sinh phục vụ hàng trăm lượt khách mỗi ngày trong mùa du lịch, đặc biệt là các điểm ngắm cảnh trên đèo Mã Pì Lèng và quanh phố cổ Đồng Văn. Nhóm này nên ký bảo trì định kỳ và hẹn nhân sự kỹ thuật làm vào sáng sớm hoặc ngày vắng khách để không ảnh hưởng việc kinh doanh.

Ngoài ba nhóm trên, chúng tôi thường xuyên nhận việc cho trường bán trú và trường nội trú vùng cao, trạm y tế xã, nhà văn hóa thôn cùng nhà dân trong các bản. Mười một khu vực của Hà Giang cũ đều có người phụ trách riêng, gọi 0923.555.530 là gặp đúng người quen địa bàn mình, không phải kể lại đường đi từ đầu.

Việc đầu tiên là hỏi cho rõ hai con số ngay trong cuộc gọi: giá theo khối và phần đường lên. Ở tỉnh mà từ trung tâm lên Đồng Văn, Mèo Vạc hay Xín Mần là cả trăm cây số đèo, quãng đường là chi phí thật, và đơn vị đàng hoàng sẽ nói thẳng để quý khách cân nhắc. Ai lờ đi để báo một cái giá thật đẹp qua điện thoại thì gần như chắc chắn sẽ cộng lại khi xe đã đỗ trước cửa.

Việc thứ hai là nói trước tình trạng bể nếu nhà quý khách dùng nước tiết kiệm. Bể ít nước có khối cặn đặc, phải bơm nước vào khuấy loãng rồi mới rút được, đó là công việc khác hẳn một ca thường. Báo trước thì nhân sự mang đủ nước và dụng cụ, làm xong trong một chuyến; không báo thì rất dễ gặp cảnh xe lên rồi lại phải hẹn hôm khác, mất công cả hai bên.

Việc thứ ba là rủ thêm hàng xóm nếu ở xa. Mấy hộ trong cùng thôn bàn nhau làm một đợt, xe lên một chuyến xử hết, từng bể vẫn đo riêng và chốt giá riêng, chỉ phần đường chia đều. Cách này giúp quý khách tiết kiệm được kha khá mà xe cũng chạy được một chuyến có ích, nên chúng tôi luôn khuyến khích.

Việc thứ tư là hiểu công trình nhà mình. Bể phốt vốn là bể tự hoại, phân hủy chậm và lắng cặn dần chứ không tự trống trở lại bao giờ. Ở vùng đá tai mèo, bể thường nhỏ hơn tiêu chuẩn vì đào rất khó, lại thêm ít nước nên cặn tích nhanh. Hút một lần rồi ghi lại con số đo được là quý khách tự tính được mấy năm nữa cần gọi lại.

Cuối cùng, hãy lưu số 0923.555.530 và giữ nếp dùng cho bể lâu đầy: rác và giấy bỏ vào sọt, nước rửa nhiều dầu mỡ gom riêng, cơ sở đón khách thì đặt lịch bảo trì thay vì chờ sự cố. Ở nơi mà một chuyến xe lên bản mất cả nửa ngày, chủ động bao giờ cũng rẻ hơn bị động.