Hút hầm cầu Nghệ An: sau mưa bão, mùa biển, miền Tây xa

Tác động lớn nhất tới hầm cầu trong tỉnh đến từ mưa lũ. Khi nước ngập tràn qua nắp thăm hoặc ngấm vào qua các mối nối, bùn đất theo nước vào hầm và lắng xuống đáy; đồng thời tầng đất xung quanh bão hòa nước nên hầm mất khả năng thấm ra ngoài. Sau khi nước rút, nhiều hộ thấy khu vệ sinh thoát rất chậm dù trước đó vẫn bình thường, và nguyên nhân chính là lượng bùn mới cộng với chỗ chứa đã cạn.

Điểm thứ hai là nhịp mùa vụ của du lịch biển. Cửa Lò cùng các bãi biển trong tỉnh đón khách tập trung vào mấy tháng hè, ngoài mùa thì phần lớn cơ sở hoạt động cầm chừng hoặc đóng cửa. Nhịp này cho phép sắp lịch rất rõ ràng: hút trước khi vào mùa để hầm rộng chỗ đón cao điểm, và hút thêm một lượt sau khi đóng mùa để hầm không tồn đọng suốt thời gian nghỉ.

Điểm thứ ba là các cơ sở chế biến hải sản ở Quỳnh Lưu, Diễn Châu và vùng ven biển. Nguyên tắc với nhóm này là tách bạch nước thải chế biến khỏi tuyến sinh hoạt; nước rửa hải sản có lượng chất hữu cơ rất lớn, nếu dồn chung vào hầm cầu thì hầm vừa đầy nhanh bất thường vừa mất khả năng phân hủy. Kíp kỹ thuật luôn kiểm tra điểm này khi khảo sát.

Điểm thứ tư là khoảng cách tới các huyện miền Tây. Kỳ Sơn, Tương Dương, Quế Phong, Quỳ Châu cách trung tâm tỉnh rất xa, đường đèo nhiều đoạn khó đi và mùa mưa dễ sạt lở. Tổng đài vì thế xếp tuyến định kỳ cho khu vực này; các hộ và cơ quan cùng hướng đặt chung một đợt sẽ chia được phần chi phí đường, nhẹ hơn nhiều so với gọi lẻ.

Cuối cùng là đô thị Vinh với mật độ dân cư cao và nhiều khu tập thể cũ. Nhiều tòa nhà xây từ lâu dùng hầm chung cho cả dãy, bản vẽ không còn và nắp thăm bị lát nền che khuất. Ca đầu tiên ở những nơi này thường mất thời gian dò tìm; sau đó kíp kỹ thuật ghi lại sơ đồ để ban quản lý giữ và các lần sau làm nhanh hơn hẳn.

Với hộ dân vùng hay ngập ở Hưng Nguyên, Thanh Chương và ven sông Lam, việc nên làm ngay sau khi nước rút là cho kiểm tra hầm. Bùn đất theo nước vào không tự tiêu, càng để lâu càng khó xử; hút sớm khi lớp bùn còn mềm sẽ nhẹ hơn nhiều so với đợi vài tháng. Trát kín gờ quanh nắp thăm là biện pháp giảm lượng nước và bùn tràn vào cho đợt sau.

Với cơ sở lưu trú ven biển, nhịp mùa cho phép sắp lịch rất rõ: một lượt trước khi vào mùa để hầm rộng chỗ, một lượt sau khi đóng mùa để không tồn đọng suốt thời gian nghỉ. Cách này vừa tránh sự cố giữa cao điểm vừa giữ khu vệ sinh sạch khi cơ sở mở cửa trở lại vào năm sau.

Với cơ sở chế biến hải sản và làng nghề ven biển, nguyên tắc bắt buộc là tách bạch nước thải chế biến khỏi tuyến sinh hoạt. Nước rửa hải sản có lượng chất hữu cơ rất lớn; dồn chung vào hầm cầu thì hầm đầy nhanh bất thường và mất khả năng phân hủy. Kíp kỹ thuật kiểm tra điểm này trước khi bàn tới chu kỳ hút.

Với khu tập thể cũ ở Vinh và các thị trấn, ca đầu tiên nên dành thời gian dò và ghi lại vị trí nắp thăm cùng dung tích hầm chung. Có sơ đồ rồi thì ban quản lý chủ động lập kế hoạch bảo trì, và các lần sau ca hút nhanh hơn hẳn vì không phải tìm lại từ đầu.

Điều thứ nhất: đưa việc kiểm tra hầm vào danh sách khắc phục sau lũ, ngang với dọn nhà và kiểm tra điện nước. Nhiều gia đình chỉ nhớ tới hầm khi khu vệ sinh đã thoát rất chậm, lúc đó lớp bùn đã lắng chặt và ca xử mất nhiều thời gian hơn hẳn so với làm ngay khi nước vừa rút.

Điều thứ hai: nghiệm thu bằng mắt mình. Giá trị ca hút nằm ở phần lắng dưới đáy, và với hầm vừa qua đợt ngập thì phần này chủ yếu là bùn đất nên càng dễ bị bỏ sót nếu đơn vị làm vội. Trước khi đậy nắp, quý khách yêu cầu rọi đèn nhìn tận đáy và xả thử một lượt nước.

Điều thứ ba: hỏi điểm đến của chất thải. Nghệ An có hệ thống sông ngòi và đồng ruộng rộng, xe đổ trộm là ảnh hưởng trực tiếp tới nguồn nước và đất canh tác của cả vùng lân cận, chưa kể chủ nhà thuê xe cũng liên lụy nếu bị lập biên bản. Câu hỏi mất vài giây nhưng lọc ngay được các đơn vị làm ăn bất chấp.

Điều thứ tư: hiểu nguyên lý để chủ động. Hầm cầu là bể tự hoại, phân hủy chậm và lắng cặn dần, không bao giờ tự trống trở lại; men vi sinh chỉ hỗ trợ chứ không thay được việc hút, và càng vô tác dụng với lớp bùn đất do nước lũ mang vào vì đó là chất vô cơ.

Điều cuối: giữ nếp dùng và bảo vệ nắp hầm. Trát kín gờ quanh nắp thăm, không để nắp nứt hở, rác và khăn giấy bỏ vào sọt. Với hộ ở huyện miền Tây, nên hỏi lịch tuyến định kỳ và lưu số 0923.555.530 để đặt vào đúng chuyến thay vì gọi lẻ khi đã gấp.