Hút hầm cầu Bình Định đo khối một giá, xe vô hẻm Quy Nhơn

Cảnh thứ nhất là phố biển mùa khách. Khách sạn mini dọc Xuân Diệu, An Dương Vương và homestay Nhơn Lý, Nhơn Hải phần lớn cải tạo từ nhà ở, hầm xây theo chuẩn hộ gia đình nhưng hè nào cũng gánh vài chục lượt khách mỗi đêm, tới hạn nhanh gấp mấy lần nhà thường. Chủ cơ sở nên khảo sát hầm trước mùa hè và trước các kỳ nghỉ lễ; kíp thợ nhận hẹn khung sáng khách trả phòng, xe nhỏ nối ống làm êm trong hẻm, không để chuyến xe hút thành trải nghiệm khó quên của khách lưu trú.

Cảnh thứ hai là vùng lũ hạ lưu sông Kôn. Cứ khoảng tháng mười tới tháng chạp, mưa lớn thượng nguồn đổ về là các xã vùng Đông Tuy Phước, Phù Cát và khu ven đầm Thị Nại lại lo chạy lụt; nước ngầm dâng theo, hầm nào vách rạn là nước ngoài thấm ngược chiếm hết chỗ chứa, bồn dội yếu ngay giữa những ngày mưa gió khó gọi xe nhất. Nhà vùng này nên lấy tháng chín làm mốc hút đón, kèm trét lại vệt rạn nếu thợ phát hiện; xóm ven sông gom vài nhà chung một chuyến xe là cách tiết kiệm quen thuộc.

Cảnh thứ ba thuộc về các khu sản xuất. Bình Định là thủ phủ chế biến gỗ, các khu Phú Tài, Long Mỹ và vùng phụ cận tập trung hàng vạn công nhân, kéo theo những dãy trọ dày đặc: đông người chung ít hầm, đầy nhanh gấp mấy lần nhà thường, chủ trọ hợp lịch hút định kỳ xếp ngoài giờ ca. Phía biển, cảng cá Quy Nhơn, Đề Gi và Tam Quan cùng các xưởng chế biến quanh cảng làm hàng theo chuyến biển, kíp thợ hẹn khung ghe chưa về bến; các hộ nuôi tôm ven đầm Thị Nại, Đề Gi hút trước vụ thả giống khi nhân công chưa đông.

Cảnh thứ tư theo lịch lễ và lịch làng nghề. An Nhơn là thủ phủ mai vàng miền Trung, cận Tết nhà vườn đón thương lái và khách xem mai nườm nượp, hầm nhà vườn nên xử gọn từ đầu tháng chạp; vùng Tây Sơn dịp lễ hội Đống Đa đầu xuân đón khách thập phương về đất võ, quán xá và điểm dừng chân quanh Phú Phong nên kiểm hầm trước Tết. Ba huyện núi An Lão, Vĩnh Thạnh, Vân Canh đường xa dân thưa, đội thợ gom ca theo tuyến, tổng đài báo trước ngày để bà con chủ động, chi phí nhẹ hơn hẳn thuê nguyên chuyến riêng.

Sau cùng là cam kết môi trường: chất thải hút lên được chở toàn bộ về điểm xử lý theo quy định, tuyệt đối không đổ ra sông Kôn, đầm Thị Nại hay góc khuất nào đổ ra biển Quy Nhơn. Xứ này sống nhờ biển sạch và đầm nuôi trồng; khách hỏi lộ trình xe, chúng tôi trả lời minh bạch, không quanh co.

Với khách sạn, homestay và quán xá phố biển, phép tính rất đơn giản: hầm nhỏ, khách đông, chu kỳ đầy ngắn hơn nhà ở nhiều lần. Cơ sở dọc Xuân Diệu, An Dương Vương và các làng chài du lịch Nhơn Lý, Nhơn Hải nên biết dung tích thật của hầm mình và số phòng bán ra mỗi tháng để ước chu kỳ, rồi đặt lịch hút rơi vào trước mùa hè và trước các kỳ nghỉ lớn. Kíp thợ nhận hẹn theo khung khách trả phòng buổi sáng hoặc khuya vắng khách, xe nhỏ ống dài làm êm trong hẻm, không kéo đồ nghề lịch kịch qua sảnh.

Với vùng lũ hạ lưu sông Kôn, tấm lịch quan trọng nhất là lịch nước. Các xã vùng Đông Tuy Phước, Phù Cát, khu ven đầm Thị Nại nên hút đón từ tháng chín; khi hút, thợ soi luôn chân vách, vệt rạn nhỏ trét sớm thì mùa lũ nước ngầm không chui vào được. Xóm ven sông gom vài nhà chung một chuyến xe là cách tiết kiệm quen thuộc, và nhà từng ngập sâu nên kiểm hầm ngay sau khi nước rút thay vì đợi bồn dội yếu mới hay.

Với các khu sản xuất, lịch hút bám theo ca kíp và chuyến biển. Dãy trọ công nhân quanh khu đồ gỗ Phú Tài, Long Mỹ hợp chu kỳ nửa năm xếp ngoài giờ ca; các xưởng quanh cảng cá Quy Nhơn, Đề Gi, Tam Quan hẹn khung ghe chưa về bến; hộ nuôi tôm ven đầm Thị Nại, Đề Gi, Trà Ổ hút trước vụ thả giống khi nhân công chưa đông. Riêng xứ dừa Tam Quan, các cơ sở sơ chế dừa và bánh tráng nước dừa làm hàng quanh năm, tải dồn dịp giáp Tết nên kiểm hầm từ đầu tháng chạp.

Với nhóm làng nghề và lễ hội, mốc thời gian nằm trên tờ lịch âm: nhà vườn mai An Nhơn xử gọn hầm từ đầu tháng chạp trước khi thương lái và khách xem mai đổ về; quán xá, điểm dừng chân quanh Phú Phong nên xong xuôi trước lễ hội Đống Đa đầu xuân; các lò rượu Bàu Đá, làng rèn, làng gỗ mỹ nghệ quanh An Nhơn hợp lịch định kỳ thường niên. Ba huyện núi An Lão, Vĩnh Thạnh, Vân Canh chạy theo tuyến gom, tổng đài báo trước ngày để bà con chủ động. Mười một khu vực đều có kíp phụ trách riêng, người đến làm là người thuộc đường sá và mùa vụ địa bàn mình.

Kinh nghiệm thứ nhất: giá rẻ bất thường luôn có cái giá của nó. Những số máy dán cột điện rao vài chục nghìn một ca gần như chắc chắn kết thúc bằng hóa đơn tiền triệu, với đủ lý do sinh ra khi xe đã đậu trước cửa. Đơn vị đàng hoàng nói khoảng giá thật ngay từ cuộc gọi và chỉ chốt số cuối sau khi đo khối công khai trước mặt bạn.

Kinh nghiệm thứ hai: mô tả đường vào thật kỹ ngay từ đầu. Nhà trong hẻm dốc phố biển cũ, nhà giữa đồng Tuy Phước hay nhà vườn ven đường lên Vĩnh Thạnh đều có phương án riêng về cỡ xe và chiều dài ống; báo trước để tổng đài điều đúng ngay chuyến đầu thì phần nối ống được gộp thẳng vào giá trọn gói, khỏi cảnh xe đến nơi rồi mới kỳ kèo thêm khoản trung chuyển.

Kinh nghiệm thứ ba: hỏi lộ trình của chất thải. Quy Nhơn sống nhờ bãi biển sạch, các đầm Thị Nại, Đề Gi, Trà Ổ nuôi sống bao hộ thủy sản; xe đổ trộm ra sông Kôn, ra đầm hay góc khuất nào đó là đầu độc trực tiếp nguồn sống của chính bà con mình, và chủ nhà thuê xe cũng có thể bị liên lụy khi cơ quan chức năng truy nguồn. Câu hỏi mất vài giây, đủ để phân loại đội xe làm ăn bất chấp.

Kinh nghiệm thứ tư: hiểu nguyên lý để không bị dọa. Hầm cầu là bể tự hoại, phân hủy chậm và lắng cặn dần, không bao giờ tự trống trở lại; men vi sinh chỉ hỗ trợ chứ không thay được việc hút khi hầm đã tới hạn. Nhà vùng lũ dội yếu sau đợt nước lên nên nghĩ tới nước ngầm thấm ngược vào hầm trước khi nghe ai phán phải đục nền thay ống; hút kiệt kèm trét vách thường là câu trả lời đúng và rẻ hơn nhiều.

Kinh nghiệm cuối: sau khi hút, giữ nếp dùng để kéo dài chu kỳ. Rác và khăn giấy ướt vào sọt, dầu mỡ bếp gom riêng, cơ sở lưu trú xếp lịch khảo sát trước mỗi mùa khách, nhà vùng lũ nhớ mốc tháng chín, nhà vườn mai nhớ đầu tháng chạp. Và lưu số 0923.555.530 vào danh bạ: có sẵn số của đội xe quen địa bàn từ Bồng Sơn vô Quy Nhơn, lên tận An Lão, quý hơn nhiều so với việc cầu may với số lạ dán cột điện lúc cấp bách.