Hút hầm cầu Phú Yên đo khối một giá, hút đón trước mùa lũ

Cảnh thứ nhất là nhà vùng trũng hạ du sông Ba. Đồng bằng Tuy Hòa là vựa lúa lớn nhất miền Trung, cái giá của phù sa màu mỡ là những mùa nước lên: mưa lớn trùng với thời điểm hồ chứa thượng nguồn điều tiết xả là nước về nhanh, các xóm trũng Phú Hòa, Tây Hòa, ven sông Đông Hòa ngập trước tiên. Nước ngầm dâng theo, hầm nào vách rạn bị thấm ngược chiếm chỗ, đầy sớm hơn lịch quen cả tháng và trở chứng đúng lúc mưa gió. Nhà vùng này nên lấy tháng chín làm mốc: hút đón trước mùa lũ, kèm trét lại vệt rạn nếu thợ phát hiện, là tấm bảo hiểm rẻ nhất cho cả mùa mưa.

Cảnh thứ hai là các nghề của biển. Phú Yên là thủ phủ cá ngừ đại dương, làng biển Phú Câu và các xưởng chế biến quanh cảng Đông Tác làm hàng quanh năm, tải nặng dồn theo chuyến biển; ngoài Sông Cầu, vịnh Xuân Đài và đầm Cù Mông dày đặc lồng bè tôm hùm, nhà trên bờ của các chủ bè kiêm kho bãi, nhân công đông theo vụ thả giống và vụ thu. Nhóm này hợp lịch hút định kỳ xếp theo con nước: kíp thợ đến khi ghe chưa về bến, xưởng nghỉ giữa hai đợt hàng, không cản một buổi làm nào.

Cảnh thứ ba ở phía tây, nơi cây mía và củ sắn nuôi cả vùng. Sơn Hòa có nhà máy đường lớn, vào vụ ép từ cuối năm kéo sang xuân là xe mía nối đuôi về Củng Sơn, lán nhân công và quán xá quanh nhà máy đông nghịt, hầm cầu các điểm này quá tải chỉ trong ít tuần. Sông Hinh, Đồng Xuân đường xa dân thưa, đội thợ gom ca theo tuyến: đủ vài ca cùng hướng là xe chạy, tổng đài báo trước ngày để bà con chủ động, chi phí nhẹ hơn hẳn thuê nguyên chuyến riêng.

Cảnh thứ tư là du lịch đang lên. Từ ngày Gành Đá Đĩa, Bãi Xép nổi tiếng khắp nước, homestay và quán xá mọc dày theo đường ven biển Tuy An, Sông Cầu; cơ sở phần lớn cải tạo từ nhà ở, hầm nhỏ mà mùa hè khách kín phòng liên tục. Chủ homestay nên khảo sát hầm trước mùa khách thay vì đợi sự cố giữa kỳ nghỉ lễ; kíp thợ nhận hẹn khung sáng khách trả phòng, làm gọn sạch, không để chuyến xe hút thành trải nghiệm khó quên của khách lưu trú.

Sau cùng là cam kết môi trường: chất thải hút lên được chở toàn bộ về điểm xử lý theo quy định, tuyệt đối không đổ ra sông Đà Rằng, đầm Ô Loan, vịnh Xuân Đài hay chân ruộng bờ mương nào. Xứ này sống nhờ con sông, đầm biển và đồng lúa sạch; khách hỏi lộ trình xe, chúng tôi trả lời minh bạch.

Với nhà vùng trũng hạ du sông Ba, tấm lịch quan trọng nhất là lịch nước. Kinh nghiệm nhiều mùa cho thấy khoảng từ tháng mười trở đi, mưa lớn trùng đợt hồ chứa thượng nguồn điều tiết là nước về rất nhanh; hầm cầu nên được hút đón từ tháng chín, các xóm ven sông có thể gom vài nhà chung một chuyến xe cho đỡ chi phí. Khi hút, thợ sẽ soi luôn chân vách: vệt rạn nhỏ trét sớm thì mùa lũ nước ngầm không chui vào được, đỡ hẳn cảnh giữa mưa gió phải gọi xe cấp cứu.

Với các nghề của biển, lịch hút bám theo con nước và chuyến biển. Làng biển Phú Câu, các xưởng cá ngừ quanh cảng Đông Tác nên xếp ca vào khung xế chiều khi ca sơ chế vãn; các chủ bè tôm hùm Sông Cầu hẹn theo lịch ra bè, nhà kho trên bờ hút trước vụ thả giống và vụ thu khi nhân công chưa đổ về đông. Quán hải sản dọc bờ kè Bạch Đằng ở Tuy Hòa và các quán ven vịnh Xuân Đài nên khảo sát trước mùa khách hè, kíp thợ nhận khung sáng sớm hoặc khuya vắng khách.

Với tuyến núi phía tây, đội thợ chạy theo lịch gom: Sơn Hòa, Sông Hinh, Đồng Xuân đủ vài ca cùng hướng là xe lên, tổng đài báo trước ngày để bà con chủ động sắp xếp. Riêng vùng quanh nhà máy đường Củng Sơn, vụ ép kéo dài mấy tháng cuối năm sang xuân là cao điểm: lán nhân công, quán cơm, nhà xe quanh nhà máy nên hút trước khi vào vụ, vì giữa vụ vừa khó xếp giờ vừa phải chờ tuyến gom. Nhà rẫy xa đường lớn cứ báo rõ đường vào, đội có xe cỡ nhỏ và ống nối dài cho những địa hình khó.

Ngoài ba nhóm trên, đội thợ thường xuyên phục vụ dãy trọ công nhân quanh khu công nghiệp Hòa Hiệp, khu cảng Vũng Rô dưới chân đèo Cả, trường học, chợ và các điểm thờ tự cần làm ngoài giờ, cùng các homestay dọc đường ven biển Tuy An, Sông Cầu vào mùa khách. Chín khu vực của Phú Yên cũ đều có kíp phụ trách riêng, người đến làm là người thuộc đường sá và mùa vụ địa bàn mình.

Kinh nghiệm thứ nhất: giá rẻ bất thường luôn có cái giá của nó. Những số máy dán cột điện rao vài chục nghìn một ca gần như chắc chắn kết thúc bằng hóa đơn tiền triệu, với đủ lý do sinh ra khi xe đã đậu trước cửa. Đơn vị đàng hoàng nói khoảng giá thật ngay từ cuộc gọi và chỉ chốt số cuối sau khi đo khối công khai trước mặt bạn.

Kinh nghiệm thứ hai: mô tả đường vào thật kỹ ngay từ đầu. Nhà trong hẻm phố Tuy Hòa, nhà giữa đồng lúa hay nhà rẫy ven đường lên Sơn Hòa đều có phương án riêng về cỡ xe và chiều dài ống; báo trước để tổng đài điều đúng ngay chuyến đầu thì phần nối ống được gộp thẳng vào giá trọn gói, khỏi cảnh xe đến nơi rồi mới kỳ kèo thêm khoản trung chuyển.

Kinh nghiệm thứ ba: hỏi lộ trình của chất thải. Xứ này sống nhờ con sông, đồng lúa và đầm vịnh nuôi trồng; xe đổ trộm ra sông Đà Rằng, chân ruộng hay đầm Ô Loan là đầu độc trực tiếp nguồn sống của chính bà con mình, và chủ nhà thuê xe cũng có thể bị liên lụy khi cơ quan chức năng truy nguồn. Câu hỏi mất vài giây, đủ để phân loại đội xe làm ăn bất chấp.

Kinh nghiệm thứ tư: hiểu nguyên lý để không bị dọa. Hầm cầu là bể tự hoại, phân hủy chậm và lắng cặn dần, không bao giờ tự trống trở lại; men vi sinh chỉ hỗ trợ chứ không thay được việc hút khi hầm đã tới hạn. Nhà vùng trũng dội yếu sau đợt nước lên nên nghĩ tới nước ngầm thấm ngược vào hầm trước khi nghe ai phán phải đục nền thay ống; hút kiệt kèm trét vách thường là câu trả lời đúng và rẻ hơn nhiều.

Kinh nghiệm cuối: sau khi hút, giữ nếp dùng để kéo dài chu kỳ. Rác và khăn giấy ướt vào sọt, dầu mỡ bếp gom riêng, cơ sở lưu trú xếp lịch khảo sát trước mỗi mùa khách, nhà vùng trũng nhớ mốc tháng chín. Và lưu số 0923.555.530 vào danh bạ: có sẵn số của đội xe quen địa bàn từ Sông Cầu vô Đông Hòa, lên tận Hai Riêng, quý hơn nhiều so với việc cầu may với số lạ dán cột điện lúc cấp bách.