Hầm cầu trào ngược mùa mưa, 6 cách xử lý ngay tại nhà

Nửa đêm mưa lớn, nước trong bồn cầu tự dâng lên rồi tràn ra nền nhà, kèm mùi thối xộc thẳng vào phòng ngủ. Cảnh này nhà nào ở vùng thấp Cần Thơ cũng từng gặp ít nhất một lần mỗi mùa mưa. Đây là lúc hầm cầu trào ngược, và xử lý sai trong mấy phút đầu có thể làm cả nền nhà ngập bẩn.

Bài này nói thẳng vào việc: vì sao mùa mưa hay bị, nhìn dấu hiệu nào để biết trước, và làm gì ngay khi nước bắt đầu dâng. Cuối bài có phần phòng cho mùa sau, để bạn không phải thức trắng đêm dọn nước cống nữa.

Phần lớn nội dung dưới đây đúc từ những ca bên mình xử lý thực tế quanh Cần Thơ, nhất là khu nội ô Ninh Kiều, Cái Răng và các xóm nhà thấp ven kênh. Mỗi mùa mưa, lượng cuộc gọi vì nước trào tăng vọt, và đa số đều xoay quanh vài nguyên nhân quen thuộc mà nắm được là đỡ lo hẳn.

Vì sao mùa mưa hầm cầu trào ngược nhiều hơn

Câu chuyện không nằm ở chuyện trời mưa làm bẩn, mà nằm ở áp lực nước. Hầm cầu trào ngược là khi nước thải bị đẩy ngược từ bể tự hoại hoặc đường cống lên bồn cầu, miệng thoát sàn, thậm chí trào ra nền nhà thay vì thoát đi.

Cần Thơ và cả vùng Vị Thanh, Phụng Hiệp nằm trên nền đất thấp, nhiều kênh rạch. Khi mưa lớn cộng triều cường, mực nước ngoài kênh và trong hệ thống cống chung dâng cao gần bằng hoặc cao hơn nền nhà.

Lúc đó đường thoát của nhà bạn không còn chỗ để đẩy nước ra. Nước cống ngoài kia mạnh hơn, nó đẩy ngược vào trong. Đó là cơ chế gốc của chuyện trào ngược, mưa chỉ là giọt làm tràn ly.

Có một yếu tố làm mọi thứ tệ hơn: hầm cầu vốn đã gần đầy sẵn. Một bể tự hoại đã chứa bùn quá hai phần ba thì sức chứa còn lại rất ít. Thêm chút nước mưa thấm vào là tràn. Nhiều hộ gia đình chỉ phát hiện hầm sắp đầy đúng vào lúc nó trào giữa đêm mưa.

Đất nền cũng góp phần. Ở khu vực thấp, mực nước ngầm dâng theo mùa, nước từ ngoài thấm ngược vào hầm qua các khe hở và mạch vữa cũ, làm hầm nhanh đầy hơn dù nhà ít người. Hầm xây lâu năm, mạch nứt thì hiện tượng này càng rõ.

Khí trong hầm cũng góp phần. Khi bùn phân hủy yếm khí, nó sinh ra khí mêtan và các khí có mùi. Hầm bít, khí không thoát được sẽ đẩy ngược nước và mùi lên trên, đặc biệt khi áp suất ngoài cống thay đổi lúc mưa.

Dấu hiệu hầm cầu sắp trào ngược, đọc trước khi quá muộn

Trào ngược hiếm khi xảy ra đột ngột hoàn toàn. Trước đó vài ngày tới vài tuần, hệ thống đã phát tín hiệu. Biết đọc mấy tín hiệu này, bạn có thời gian gọi thợ hút trước khi nước tràn ra nền.

Dấu hiệu rõ nhất là nước rút chậm. Bấm xả mà nước cứ xoáy lừ đừ, phải xả hai ba lần mới trôi, đó là đường thoát đã hẹp lại.

Tiếng kêu cũng là chỉ báo. Bồn cầu hoặc thoát sàn phát tiếng ọc ọc, ục ục khi xả nước hay khi mưa, nghĩa là khí trong đường ống đang bị dồn, đẩy ngược lên.

Mùi hôi quay lại dù mới dọn sạch là tín hiệu thứ ba. Khi hầm gần đầy, lớp khí thối tìm đường thoát lên bồn cầu và miệng cống sàn, lau mấy cũng không hết mùi.

Nước trào ở bồn cầu, thoát sàn hay cả nhà nói lên điều gì

Chỗ nước trào lên cho biết khá nhiều về nguyên nhân. Để ý điểm trào trước khi gọi thợ, bạn sẽ mô tả đúng và thợ chuẩn bị đúng đồ.

Nếu nước chỉ dâng trong lòng bồn cầu rồi rút chậm, khả năng tắc nghẽn nằm ở đoạn ống nối từ bồn xuống hầm, hoặc hầm bắt đầu đầy. Đây là dạng nhẹ và phổ biến nhất ở hộ gia đình.

Nếu nước đen bốc mùi trào lên từ miệng thoát sàn nhà tắm, nhà bếp, vấn đề đã lùi về phía sau, tức đường cống chung hoặc hố ga. Thoát sàn là điểm thấp nhất nên nước cống tìm tới đó đầu tiên khi bị đẩy ngược.

Nặng nhất là nước trào đồng loạt ở nhiều điểm, cả bồn cầu lẫn thoát sàn nhiều phòng, kèm hố ga ngoài đầy ngang miệng. Lúc này hầm đã đầy hẳn hoặc cống khu vực quá tải, gần như chắc chắn phải hút và thông triệt để mới dứt.

Một chi tiết hay bị bỏ qua: thời điểm trào. Trào đúng đỉnh mưa rồi rút khi tạnh thì thiên về quá tải tạm thời. Trào cả lúc nắng ráo thì hầm hoặc ống đã có vấn đề cố định, không liên quan trời mưa nữa.

6 cách xử lý ngay khi hầm cầu trào ngược tại nhà

Khi nước đã bắt đầu dâng, mục tiêu trước mắt không phải sửa tận gốc mà là chặn ngập và giữ an toàn. Làm theo thứ tự sau, từ việc gấp nhất.

1. Ngưng dùng nước toàn nhà. Đừng xả bồn cầu, đừng mở vòi, máy giặt, bồn rửa. Mỗi lít nước bạn xả thêm là một lít đẩy ngược lên. Báo cả nhà cùng dừng.
2. Chặn các miệng thoát đang trào. Lấy khăn dày, bao cát nhỏ hoặc nắp bịt cao su úp lên miệng thoát sàn và bồn cầu để giảm nước trào ra nền trong lúc bạn xử lý chỗ khác.
3. Dời đồ và cắt điện khu vực ngập. Kê cao đồ điện, ổ cắm sát sàn nhà tắm thì ngắt cầu dao khu đó. Nước cống lẫn điện là nguy hiểm thật, không phải lo xa.
4. Hạ mực nước trong bồn nếu đang đầy. Dùng ca múc bớt nước bẩn trong lòng bồn cầu đổ vào xô có nắp, giảm áp để nước bớt tràn miệng. Đeo găng, đừng dùng tay không.
5. Kiểm tra nắp hố ga và hầm phía ngoài. Nếu hố ga ngoài sân cũng đầy ngang miệng thì vấn đề nằm ở cống chung hoặc hầm đã đầy, không phải nghẹt cục bộ trong nhà.
6. Gọi thợ hút khi nước ngoài bắt đầu rút. Ghi lại giờ bắt đầu trào, mức nước cao nhất, có mùi hay không. Mấy thông tin này giúp thợ tới đoán đúng tình trạng và mang đủ thiết bị.

Sáu bước này chỉ là chặn tạm. Nếu nguyên nhân là hầm đã đầy hoặc cống chung quá tải, nước sẽ trào lại ngay đợt mưa sau nếu không hút và thông triệt để. Đừng nhầm việc nước tạm rút là đã ổn, vì gốc rễ vẫn còn đó.

Trong lúc chờ thợ, bạn có thể chuẩn bị sẵn lối cho xe vào, dọn bớt đồ quanh khu vệ sinh và chụp lại vài tấm hình mức nước cao nhất. Mấy việc nhỏ này giúp thợ vào làm nhanh, đỡ mất thời gian dọn dẹp khi tới nơi.

Những việc tuyệt đối đừng làm khi nước đang trào

Phần lớn ca hư hỏng nặng mà bên mình gặp đều do gia chủ xử lý nóng vội trong lúc hoảng. Tránh được mấy lỗi dưới đây là đỡ được nửa rắc rối.

Thực tế, khi hầm cầu trào ngược do đầy hoặc do mực nước ngoài cao, không có mẹo tại nhà nào thay được việc hút sạch bùn và khơi thông đường thoát. Mấy mẹo dân gian chỉ hợp với nghẹt nhẹ ngày thường.

Khi nào tự xử được, khi nào phải gọi thợ hút

Không phải lần trào nào cũng cần xe hút tới. Phân biệt được hai nhóm tình huống giúp bạn đỡ tốn tiền mà cũng không để lâu thành hư nặng.

Bạn có thể tự theo dõi thêm nếu nước chỉ trào nhẹ đúng lúc mưa đỉnh điểm rồi tự rút khi tạnh, hố ga ngoài bình thường, và lâu nay hầm vẫn hút định kỳ đều. Đó thường là quá tải cống chung tạm thời.

Ngược lại, cần gọi thợ khi nước trào cả lúc trời không mưa, hố ga ngoài đầy ngang miệng, mùi nặng kéo dài, hoặc nhà đã ba bốn năm chưa hút hầm. Lúc này khả năng cao là hầm đầy hoặc tắc nghẽn thật trong đường ống.

Với nhà trọ, quán ăn nhiều người dùng, ngưỡng gọi thợ nên sớm hơn, vì lượng thải lớn làm hầm đầy nhanh hơn nhà ở thường. Một quán ăn đông khách ở Ninh Kiều có thể đầy hầm chỉ sau hơn một năm.

Một dấu hiệu nữa đáng để ý là khi nhiều thiết bị cùng có vấn đề một lúc. Bồn cầu chậm, lavabo ọc ọc, thoát sàn dội ngược cùng thời điểm thì gần như chắc gốc rễ nằm sau đường ống chung chứ không phải một điểm lẻ. Lúc này tự xử lý hiếm khi dứt, gọi thợ kiểm tra tổng thể sẽ tiết kiệm hơn là sửa từng chỗ.

Phân biệt trào do hầm đầy và do nghẹt đường ống

Hai nguyên nhân này dẫn tới hai cách xử lý khác nhau, nên đoán đúng giúp đỡ tốn tiền. Nhiều hộ gọi hút hầm trong khi vấn đề chỉ là một cục nghẹt trong ống, hoặc ngược lại, cứ thông cống hoài mà gốc rễ là hầm đã đầy.

Hầm đầy thường diễn tiến chậm. Trước đó nhiều tuần nước đã rút chậm dần, mùi tăng dần, và lần hút gần nhất đã cách đây vài năm. Khi trào, nước dâng đều ở nhiều điểm chứ không riêng một chỗ.

Nghẹt đường ống thì đột ngột hơn. Đang dùng bình thường, một hôm tự nhiên một bồn cầu hoặc một thoát sàn tắc cứng, trong khi các điểm khác trong nhà vẫn thoát tốt. Đó là dấu hiệu cục nghẹt khu trú, thường do rác, dầu mỡ, hoặc vật rơi vào.

Cách kiểm tra đơn giản tại nhà: xả thử ở nhiều điểm khác nhau. Nếu chỉ một điểm tắc còn lại bình thường, nghiêng về nghẹt cục bộ, xử lý bằng thông ống. Nếu cả nhà cùng chậm và hố ga đầy, nghiêng về hầm đầy, cần hút.

Trường hợp không chắc, cứ mô tả lại đúng những gì quan sát được cho thợ qua điện thoại 0923.555.530. Thợ có kinh nghiệm nghe mô tả là đoán được khá sát, mang đủ thiết bị cho cả hai khả năng để khỏi phải đi lại nhiều lần.

Chi phí xử lý hầm cầu trào ngược khoảng bao nhiêu

Đây là câu hỏi ai cũng hỏi đầu tiên, và cũng là chỗ dễ bị báo giá mập mờ nhất. Nói thẳng: không ai báo đúng số tiền qua điện thoại khi chưa thấy hiện trạng.

Đáng chú ý là chi phí để lâu thường đắt hơn. Một hầm trào ngược xử lý sớm rẻ hơn nhiều so với khi đã làm hỏng nền gạch, ngấm tường và phải sửa lại cả khu vệ sinh. Tính ra, chần chừ vài tháng có khi tốn gấp mấy lần số tiền đáng lẽ chỉ phải bỏ cho một cuốc hút đúng lúc.

Để hầm trào ngược lâu không xử lý thì hậu quả gì

Nhiều hộ tặc lưỡi cho qua khi nước trào nhẹ rồi tự rút, nghĩ mưa tạnh là xong. Nhưng mỗi lần trào là một lần nước bẩn ngấm vào nền và chân tường, để lâu thành hỏng thật.

Đầu tiên là gạch nền và mạch vữa. Nước cống ngấm qua khe gạch xuống lớp nền bên dưới, lâu ngày gây bong gạch, nền ọp ẹp và mùi ẩm cố hữu không lau hết được. Sửa lại phần nền này tốn gấp nhiều lần một cuốc hút hầm.

Chân tường khu vệ sinh cũng chịu trận. Nước thấm lên làm tường loang ố, sơn bong, nấm mốc đen mọc dọc chân tường và lan sang phòng kế bên. Nhà có trẻ nhỏ và người lớn tuổi thì môi trường ẩm mốc này ảnh hưởng hô hấp rõ.

Về lâu dài, hầm cứ đầy mà không hút sẽ làm bùn tràn vào đường ống và ngấm ra nền đất quanh hầm. Khi đó không chỉ hút là xong, mà có thể phải đào kiểm tra, chi phí đội lên nhiều. Xử lý sớm luôn rẻ hơn để hỏng rồi mới gọi.

Chưa kể chuyện vệ sinh chung. Một hộ để hầm tràn lâu sẽ phát tán mùi và nước bẩn sang nhà hàng xóm, nhất là khu nhà liền kề và nhà trọ san sát ở nội ô. Xử lý dứt điểm cũng là giữ hòa khí với xung quanh.

Cách phòng hầm cầu trào ngược cho mùa mưa sau

Xử lý xong một lần rồi vẫn lo năm sau lặp lại thì phòng mới là việc đáng làm. Có vài cách hiệu quả mà không tốn nhiều.

Hút hầm trước mùa mưa là cách đơn giản nhất. Hầm còn nhiều chỗ trống thì dù nước ngoài có dâng, nó vẫn còn sức chứa, ít trào hơn hẳn. Nhà ở vùng thấp nên canh hút vào đầu mùa khô hoặc cuối mùa khô.

Lắp van một chiều cho đường thoát chính giúp nước chỉ ra mà không vào. Khi mực nước ngoài cống dâng, van tự đóng, chặn dòng đẩy ngược. Đây là giải pháp đáng tiền cho nhà hay bị trào.

Thay miệng thoát sàn loại có nắp chống mùi, chống trào cũng giảm rủi ro. Ngoài ra, đừng đổ dầu mỡ, rác và đồ khó tan xuống bồn cầu, vì chúng làm hẹp ống, khiến nước càng dễ ứ và trào khi mưa.

Một thói quen nhỏ mà hiệu quả là theo dõi tốc độ rút nước hàng ngày. Khi thấy nước bắt đầu rút chậm hơn bình thường, đó là lúc nên chủ động gọi thợ kiểm tra, thay vì đợi tới khi trào. Phát hiện sớm thì chỉ cần một cuốc hút, để muộn thì kéo theo cả việc sửa nền và tường.

Với khu nhiều nhà dùng chung cống, các hộ nên rủ nhau nạo vét hố ga chung trước mùa mưa. Một hố ga đầy hoặc nghẹt ở đoạn chung sẽ làm cả dãy cùng bị đẩy ngược, nên xử lý riêng nhà mình đôi khi chưa đủ.

Đô Thị Xanh xử lý trào ngược ở Cần Thơ thế nào

Bên mình nhận xử lý hầm cầu trào ngược cho cả nhà ở, nhà trọ, quán ăn và xưởng tại Cần Thơ. Quy trình gọn để khách bớt chờ trong lúc nước đang dâng.

Khi nhận cuộc gọi, tổng đài hỏi nhanh địa chỉ, tình trạng nước trào và đường xe vào. Thợ gần khu vực đó được điều tới khảo sát, đo mức bùn trong hầm và kiểm tra hố ga để xác định trào do đầy hầm hay do tắc đường ống.

Sau khảo sát, thợ báo giá tại chỗ theo đúng hiện trạng, khách đồng ý mới làm. Khi hút, thợ trải bạt giữ nền sạch, hút bùn trong hầm, thông lại đường thoát và dội rửa khu vực trước khi rời đi.

Đô Thị Xanh có nhiều cơ sở rải khắp Cần Thơ, từ Bình Thủy, Cái Răng, Ô Môn tới Phong Điền, Thới Lai nên rút ngắn được thời gian thợ tới, nhất là trong cao điểm mưa khi cả khu cùng gọi. Cần xử lý gấp, hộ gia đình gọi 0923.555.530 để được điều thợ gần nhất.

Câu hỏi thường gặp