Hút hầm cầu Bình Phước đo khối tại chỗ, vào tận nhà rẫy

Nói về thổ nhưỡng, đất đỏ bazan chiếm phần lớn Bình Phước là loại nền lý tưởng cho bể tự hoại: tơi xốp, thấm rút tốt, hầm xây đúng kỹ thuật có thể chạy nhiều năm mới cần hút một lần. Nhưng chính sự bền bỉ ấy tạo ra thói quen chủ quan phổ biến nhất mà đội thợ hay gặp: cả chục năm không ai ngó tới hầm, đến khi nước dâng ngược lên bồn mới cuống cuồng tìm số thợ. Hầm nào rồi cũng tới hạn, khác nhau chỉ ở chỗ chủ nhà biết trước hay bị bất ngờ.

Đặc thù thứ hai là vị trí. Rất nhiều hộ ở Bình Phước sống giữa vườn điều, vườn tiêu, lô cao su, cách trục lộ nhựa một đoạn đường đất đỏ dài. Mùa khô xe vào bình thường, nhưng mùa mưa đường trơn lầy, xe bồn nặng rất khó xoay trở. Vì vậy lời khuyên quan trọng nhất cho nhà rẫy là canh hút vào mùa khô: xe vào tận nơi, làm nhanh, chi phí chuẩn; để sự cố rơi vào giữa mùa mưa là vất vả cho cả hai bên. Kíp thợ khu vực nào cũng thuộc đường rẫy khu vực đó và mang sẵn ống nối dự phòng cho các ca xe phải đậu xa.

Đặc thù thứ ba là mật độ công nhân quanh các khu công nghiệp. Chơn Thành, Minh Hưng, Đồng Xoài và dải xưởng dọc quốc lộ 13 tập trung hàng loạt dãy trọ, mỗi hầm gánh vài chục người dùng nên chu kỳ đầy ngắn hơn nhà gia đình nhiều lần, sự cố lại hay rơi vào giờ tan ca. Chủ trọ nên chuyển sang bảo trì theo hợp đồng định kỳ: kíp thợ tự đến theo hẹn, làm ngoài giờ, tổng chi phí năm thấp hơn hẳn các cuộc gọi khẩn cấp cộng lại.

Đặc thù thứ tư đến từ nghề chế biến. Bình Phước là thủ phủ hạt điều của cả nước, mùa thu hoạch từ sau Tết đến đầu mùa mưa là các xưởng, lò hấp, cơ sở bóc tách chạy hết công suất, công nhân thời vụ tăng vọt, khu vệ sinh và hầm chứa làm việc gấp mấy ngày thường. Cơ sở nên khảo sát hầm trước vụ điều, tương tự các trại chăn nuôi ở Hớn Quản, Đồng Phú nên tách riêng hệ thống chất thải chuồng trại khỏi hầm sinh hoạt và đặt lịch hút theo chu kỳ ngắn hơn.

Sau cùng là trách nhiệm với đầu nguồn. Bình Phước nằm ở thượng nguồn các hồ thủy điện Thác Mơ, Cần Đơn, Srok Phu Miêng và cả lưu vực đổ về hồ Dầu Tiếng, Trị An phía dưới. Chất thải hút lên nếu bị đổ trộm ra suối, khe cạn sẽ theo dòng đi rất xa. Đô Thị Xanh cam kết vận chuyển toàn bộ về điểm xử lý theo quy định môi trường và trả lời minh bạch khi khách hỏi về lộ trình xe.

Với nhà rẫy, nhà vườn nằm sâu sau vườn điều, vườn tiêu, lô cao su, yếu tố quyết định là thời điểm. Đường đất đỏ mùa khô cứng chắc, xe bồn vào tận sân; mùa mưa trơn lầy, xe nặng vào được cũng vất vả mà chi phí đội lên. Chủ động khảo sát và hút trong mùa khô luôn là phương án rẻ nhất, và các kíp thợ khu vực Bù Đăng, Bù Gia Mập, Phú Riềng đều thuộc từng con đường rẫy địa bàn mình, biết mang bao nhiêu đoạn ống nối cho ca nào.

Với dãy trọ công nhân quanh Chơn Thành, Minh Hưng, Đồng Xoài và dải xưởng dọc quốc lộ 13, bài toán là chu kỳ và giờ giấc. Hầm chung của vài chục người đầy nhanh gấp nhiều lần hầm gia đình, sự cố nhắm đúng giờ tan ca. Hợp đồng bảo trì định kỳ giải quyết cả hai: kíp thợ tự đến theo hẹn ngoài giờ, người thuê gần như không nhận ra, chủ trọ không còn bị dựng dậy lúc nửa đêm, tổng chi phí năm thấp hơn hẳn gọi lẻ.

Với cơ sở chế biến điều, nhịp làm việc bám theo vụ. Từ sau Tết đến đầu mùa mưa, xưởng bóc tách, lò hấp chạy hết công suất với lượng công nhân thời vụ tăng vọt, khu vệ sinh và hầm chứa chịu tải gấp mấy ngày thường. Khảo sát và hút gọn trước vụ chừng vài tuần là cách để cả vụ chỉ tập trung chạy hàng. Các trang trại chăn nuôi ở Hớn Quản, Đồng Phú cũng tương tự, kèm thêm khuyến nghị tách hệ thống chất thải chuồng trại khỏi hầm sinh hoạt.

Ngoài ba nhóm trên, đội thợ thường xuyên phục vụ quán cơm, cây xăng, nhà nghỉ dọc quốc lộ 13, quốc lộ 14 phục vụ cánh xe tải đường dài, hàng quán kho bãi khu cửa khẩu Hoa Lư, và các điểm trường học, cơ sở tôn giáo cần làm ngoài giờ. Mười một khu vực của Bình Phước cũ đều có kíp phụ trách riêng, người đến làm là người thuộc địa bàn.

Điều thứ nhất: giá rẻ bất thường là cái bẫy chứ không phải cơ hội. Các số điện thoại dán cột điện rao vài chục nghìn một ca gần như luôn kết thúc bằng hóa đơn tiền triệu, với đủ lý do được kể ra khi xe đã đậu trước cửa và chủ nhà khó lòng từ chối. Đơn vị đàng hoàng nói khoảng giá thật ngay từ cuộc gọi và chỉ chốt số cuối sau khi đo khối công khai.

Điều thứ hai: nghiệm thu bằng mắt mình. Một ca hút tử tế phải cạn tới lớp bùn đặc dưới đáy; rút mỗi lớp nước mặt thì hầm chỉ trống giả tạo, vài tháng sau đầy lại như cũ. Trước khi thợ đậy nắp, yêu cầu rọi đèn nhìn tận đáy và xả thử một lượt nước. Ai làm thật sẽ sẵn lòng, ai làm dối sẽ viện cớ, phép thử này chưa bao giờ sai.

Điều thứ ba: hỏi lộ trình của chất thải. Bình Phước nằm ở thượng nguồn nhiều hồ thủy điện và lưu vực cấp nước cho cả vùng phía dưới, xe đổ trộm ra suối, khe cạn gây hại lan rất xa và chủ nhà thuê xe cũng có thể bị liên lụy khi cơ quan chức năng truy nguồn. Câu hỏi mất vài giây, đủ để phân loại đội xe làm ăn bất chấp.

Điều thứ tư: hiểu nguyên lý để chọn đúng thời điểm. Hầm cầu là bể tự hoại, phân hủy chậm và lắng cặn dần, không bao giờ tự trống trở lại. Đất đỏ bazan cho hầm nhà bạn chu kỳ dài, nhưng dấu hiệu nước rút ì ạch, mùi bám dai dẳng nghĩa là đã ở chặng cuối. Nhà rẫy thêm một nguyên tắc riêng: mọi việc liên quan đến xe nặng nên xếp vào mùa khô.

Điều cuối: sau khi hút, giữ nếp dùng để kéo dài chu kỳ. Rác và khăn giấy ướt vào sọt, dầu mỡ bếp gom riêng, trang trại tách nước chuồng trại, cơ sở đông người xem lịch bảo trì định kỳ. Và lưu số 0923.555.530 vào danh bạ: giữa vùng đất rộng như Bình Phước, có sẵn số của đội xe quen đường quý hơn nhiều so với việc cầu may với số lạ lúc cấp bách.