Thông cống nghẹt Sóc Trăng: dò đúng điểm tắc

Thứ đầu tiên là bùn từ vùng nuôi. Dải Vĩnh Châu, Trần Đề, Mỹ Xuyên, Long Phú có mật độ vuông tôm và ruộng tôm lúa dày đặc, mỗi đợt sên vét hoặc thay nước là bùn nhão theo mương vào tuyến thoát của khu dân cư lân cận. Bùn này mịn và nặng, dòng chảy sinh hoạt không cuốn nổi nên lắng dần dưới đáy ống và hố ga. Cách xử đúng là tia áp lực dồn bùn về hố ga rồi múc bỏ, kèm lịch nạo định kỳ sau mỗi đợt vụ.

Thứ hai là triều biển Đông. Nhà nền thấp ở Trần Đề, Vĩnh Châu, Long Phú vào những ngày triều cường gần như mất chênh lệch để nước chảy ra, thậm chí bị đẩy ngược vào sân. Dấu hiệu nhận ra rất rõ: nước dềnh lên theo cữ rồi tự rút, lòng ống vẫn sạch. Ca này cần làm sạch tuyến cho thoát nhanh nhất có thể, gắn van một chiều và kiểm tra nắp hố ga, chứ lồng máy thêm cũng không giải quyết được gì.

Thứ ba mang dấu ấn nghề biển: mỡ và vụn thủy sản. Khu cảng cá Trần Đề, các cơ sở sơ chế tôm cá, quán ăn ven cửa biển và những vựa hành tím Vĩnh Châu vào mùa đều xả xuống cống lượng chất hữu cơ rất lớn. Mỡ nguội đông bám vách, vảy và vụn thủy sản mắc vào tạo thành khối kết dính lì hơn hẳn mỡ thường, tới ngày đông khách hoặc chính vụ là tắc hẳn. Đầu cắt cạo sát vách cộng hộp tách mỡ là bộ giải pháp cho nhóm này.

Thứ tư là nhịp lễ hội. Vào Chôl Chnăm Thmây, Sen Dolta hay Ok Om Bok, các điểm sinh hoạt cộng đồng và hàng quán quanh khu lễ đón lượng khách gấp nhiều lần ngày thường, tuyến cống vốn đã hẹp vì lớp bám cũ nay nhận thêm tải nặng nên rất dễ nghẹt đúng lúc đông người nhất. Kinh nghiệm của các cơ sở lâu năm là cho vệ sinh tuyến cống trước mỗi mùa lễ chừng nửa tháng.

Cuối cùng là địa hình chia cắt. Cù Lao Dung nằm giữa sông Hậu phải qua phà, nhiều xã ở Kế Sách, Mỹ Tú có đường đan nhỏ chạy giữa vườn và ruộng. Quý khách nên báo trước đường vào khi đặt lịch để kíp thợ chuẩn bị phương tiện; phần chi phí đường hoặc phí phà được nói rõ ngay từ cuộc gọi chứ không đợi tới nơi mới kể.

Cống nhà phố trong nội ô thường tắc vì rác vụn, tóc và lớp bám tích lâu ngày, xử bằng lò xo hoặc áp lực là gọn. Điều đáng lưu ý với nhà nền thấp là phân biệt cho được tắc thật với nước dềnh theo triều, vì hai thứ này giống nhau ở hiện tượng mà khác hẳn ở cách xử, làm sai thì tiền mất mà cữ triều sau vẫn dềnh y như cũ.

Cống bếp quán ăn và cơ sở sơ chế thủy sản là bài toán của chất béo và chất hữu cơ. Mỡ nguội đông bám vách rồi kết với vảy, vụn tôm cá thành khối rất lì, xối nước thường không làm nổi mà phải dùng đầu cắt cạo sát vách. Nhóm này nên lắp hộp tách mỡ dưới bồn rửa và đặt lịch vệ sinh theo nhịp vụ hoặc trước mỗi mùa lễ, làm ngoài giờ bán hàng để không phải đóng cửa.

Cống dính bùn là đặc sản của vùng nuôi. Bùn nhão từ vuông tôm và ruộng tôm lúa vào theo mương, lắng nặng dưới đáy nên chỉ tia áp lực mới dồn ra được, sau đó phải múc bỏ chứ không đẩy sang nhà bên. Các cụm dân cư chung tuyến nên làm một đợt sau mỗi vụ, chi phí chia sẻ mà hiệu quả trọn tuyến, hơn hẳn việc từng nhà tự xử khúc của mình.

Ngoài ba nhóm trên, kíp thợ thường xuyên phục vụ dãy trọ công nhân chế biến ở Trần Đề, Mỹ Xuyên với ống trục dùng chung, nhà vườn Kế Sách hay bị rễ cây len mối nối, cùng các điểm sinh hoạt cộng đồng và hàng quán quanh khu lễ hội cần làm trước mùa cao điểm.

Việc phòng đáng giá nhất ở vùng này là nạo hố ga theo nhịp vụ nuôi. Sau mỗi đợt sên vét hoặc thay nước vuông, hố ga nhận thêm một lượng bùn đáng kể; còn chỗ chứa thì cả tuyến nhẹ gánh, đầy sẵn thì chỉ ít lâu là sân ứ. Nhà nền thấp ven biển nên kiểm tra thêm van một chiều và nắp hố ga trước các cữ triều lớn trong tháng.

Với hàng quán và cơ sở chế biến, chặn từ đầu nguồn luôn rẻ hơn xử ở cuối ống: hộp tách mỡ dưới bồn rửa, lưới lọc giữ vụn thủy sản ở khu sơ chế, vớt và vệ sinh theo lịch. Thiết bị đơn giản, chi phí thấp, nhưng giữ cho lòng ống gần như không tích lớp bám mới và giãn hẳn khoảng cách giữa các lần gọi thợ.

Về chọn thợ, ba câu hỏi vẫn hiệu nghiệm nhất: tắc ở đâu, trọn gói bao nhiêu, bảo hành thế nào. Quan trọng hơn cả là thợ có dám nói thẳng khi nguyên nhân không nằm ở đường ống nhà quý khách hay không, chẳng hạn ca triều ép ngược thì việc cần làm là chặn chứ không phải thông. Cũng nên biết ranh giới: ống trong khuôn viên nhà là phần dịch vụ xử được, tuyến cống công cộng ngoài đường thuộc đơn vị quản lý đô thị.

Một lưu ý an toàn: đừng chữa cống bằng axit hay bột thông trôi nổi. Hóa chất mạnh ăn mòn mối nối ống cũ, hơi độc quẩn trong không gian hẹp, trong khi bùn vuông tôm và khối mỡ lẫn vảy cá gần như không suy chuyển. Đường ống dẫn nước thải hỏng vì hóa chất thì phải mở nền thay mới, tốn gấp nhiều chục lần một ca thông đúng kỹ thuật.

Sau cùng, khi cống đã thoát êm, hãy lưu số 0923.555.530 vào danh bạ. Cống hiếm khi chọn giờ đẹp để trở chứng, nó nhắm cữ triều cuối tháng, buổi cơ sở đang chạy hàng hay đúng mùa lễ đông khách. Có sẵn số của kíp thợ quen địa bàn thì sự cố chỉ còn là một cuộc gọi ngắn.