Nạo vét hố ga Thuận An, vét sạch bùn lá nhà vườn

Điều thứ nhất là công dụng của cái hố ga, thứ ít chủ nhà để ý. Nó không phải một đoạn ống mà là điểm lắng trung chuyển của cả tuyến. Nước từ trong nhà và trên sân chảy ra, chậm lại trong lòng hố để cát cùng cặn nặng chìm xuống.

Hố sinh ra để bẩn, và nó làm tròn việc đúng chừng nào bên dưới còn khoảng trống. Khi lớp lắng dâng gần tới cao độ miệng ống ra, nước không còn thời gian lắng, thoát chậm hẳn và đẩy luôn cặn trôi ra ngoài. Ống thông hoàn toàn mà sân vẫn ngập chính là ở chỗ đó.

Điều thứ hai là lá cây, nét riêng rõ nhất của vùng này. Nhà giữa vườn trái cây Lái Thiêu, Bình Nhâm, An Sơn có tán phủ kín sân. Mỗi đợt gió là một lớp lá rụng xuống, mưa cuốn thẳng vào miệng thu rồi nằm lại trong hố.

Lá mục ra thành một thứ bùn đen nhẹ và xốp, nổi lửng chứ không chìm hẳn, trộn với đất vườn thành khối bết dính bám quanh thành hố. Hố nhà vườn vì thế đầy nhanh hơn hố nhà phố cùng cỡ dù ít người dùng hơn nhiều.

Điều thứ ba là nền đất và mực nước. Dải ven sông Sài Gòn qua Lái Thiêu, Bình Nhâm, An Sơn có nền yếu, nước ngầm nằm cao gần như quanh năm, nhiều nhà còn có sân thấp hơn mặt đường.

Nền lún không đều làm thành hố nứt mạch, cát mịn từ đất vườn theo khe chảy ngược vào trong và lắng thêm một lớp nữa dưới đáy. Gặp mùa mưa lớn kèm nước sông lên, mương ngoài đầy trước nên nước dội ngược vào hố rồi trồi lên chỗ trũng nhất trong sân.

Điều thứ tư đến từ nhóm kinh doanh và sản xuất. Quán vườn cùng homestay quanh vườn trái cây đông người vào cuối tuần và mùa trái chín, lượng nước rửa dồn về gấp mấy ngày thường. Hố sau bếp vì thế nhanh chóng có một lớp mỡ đóng bánh trắng ngà trên mặt.

Nhà xưởng và cơ sở nhỏ phía Thuận Giao, An Phú thì ngược lại. Tuyến thoát dài, có ba bốn hố nối tiếp rải ngoài sân, sơ đồ chôn ống không còn ai giữ. Mở đúng một hố rồi bỏ lơ mấy hố kia thì chỉ là làm cho có, ít lâu sau mọi thứ quay về như cũ.

Điều thứ năm ít ai để ý mà lại rất phổ biến trong vùng: hố ga sân vườn thường kiêm luôn điểm thu nước mưa của cả mái nhà. Máng xối đổ thẳng xuống một miệng thu, miệng thu đó nối vào chính cái hố nhận nước sinh hoạt.

Một trận mưa lớn nghĩa là cả mái đổ dồn vào đó trong vài phút. Kèm theo nước là rêu trên mái, cát mịn từ ngói cũ và lá đọng trong máng suốt mấy tháng khô. Chỗ chứa của hố hụt đi rất nhanh sau mỗi mùa mưa đầu tiên, dù nhà không hề đông người hơn.

Quán vườn, homestay và các điểm ăn uống quanh vườn trái cây là nhóm đặt lịch dày nhất. Nhóm này chạy theo mùa: cuối tuần và mùa trái chín thì lượng nước rửa bằng cả tuần ngày thường, hố sau bếp nhanh có lớp mỡ đóng bánh.

Hố ngoài vườn của họ lại đầy lá do người ra vào làm rụng thêm. Chu kỳ vì thế nên tính theo mùa đông người chứ không theo tháng. Cách nhiều chủ quán đang làm là kiểm tra và vét trước khi vào mùa; với nhóm này đội xếp được ca lúc tinh mơ hoặc lúc quán đã đóng.

Nhóm thứ hai ít ai nghĩ tới: các hẻm cụt phía Bình Hòa và Thuận Giao, nơi bốn năm nhà chung nhau một hố ga đặt ở đầu hẻm. Hố đó nhận nước của cả cụm nhưng không thuộc sân nhà ai, nên cũng không ai thấy mình có trách nhiệm.

Tới lúc hẻm đọng nước thì nhà nào cũng nghĩ lỗi ở nhà bên. Cách gỡ là một nhà đứng ra hẹn, đội tới đo và báo một con số cho cả cụm, các hộ chia nhau. Làm theo cách đó thì mỗi nhà trả nhẹ hơn nhiều so với lần lượt gọi lẻ rồi vẫn không hết ngập.

Nhóm thứ ba là các cơ sở sản xuất quy mô nhỏ nằm rải bên Thuận Giao và An Phú. Tuyến thoát dài, ngoài sân có ba bốn hố nối tiếp. Thời gian của một ca ở đây dồn vào khâu tìm nắp chứ không phải khâu hút.

Cách rút ngắn hiệu quả nhất là để một người thuộc mặt bằng dẫn thợ đi giáp một vòng sân. Nhóm này nên hẹn lịch soi định kỳ thay vì chờ tới lúc sân ngập, bởi nước đọng trong sân xưởng còn ảnh hưởng tới lối xe nâng và khu để hàng.

Nhóm thứ tư là nhà giữa vườn ở Bình Nhâm, An Sơn và các đường nhánh Lái Thiêu. Người dùng ít mà hố vẫn đầy nhanh, vì thứ lấp lòng hố chủ yếu là lá rụng và đất vườn theo nước mưa chảy vào.

Với nhóm này, thời điểm làm quan trọng ngang cách làm. Nên hẹn thợ lúc sân hãy còn khô và xe lùi được sát vào, tức là trước lúc mùa mưa ập tới. Vào giữa mùa thì đường lầy, ống phải kéo dài hơn và bùn nhão rất khó xúc.

Nhóm cuối là các dãy trọ công nhân nằm quanh VSIP 1 và Việt Hương. Một cái hố cuối dãy ở đây phải gánh nước của mấy chục người. Thành phần lắng lại là cát mịn từ quần áo bảo hộ trộn tóc bện xà phòng, nén xuống đáy thành lớp cứng khều không lên.

Việc phải làm rõ trước tiên: đơn vị dựa vào đâu để ra khối lượng. Bên cẩn thận thì giở nắp, hạ thước lấy chiều sâu hố cùng bề dày bùn lá, rồi rảo hết sân đếm xem có bao nhiêu hố nối tiếp. Họ cũng ngắm cao độ đáy ống ra so với mặt bồi trước khi phát giá.

Ở vùng này còn phải hỏi thêm xe đậu được tới đâu, vì quãng kéo ống qua vườn ảnh hưởng thật sự tới công việc. Ai đứng trên miệng hố ngó một cái rồi báo giá liền thì hoặc là ước chừng, hoặc là để dành lý do đòi thêm lúc ca đang dở.

Chuyện thứ hai phải nói cho rành: ca này lấy tới đáy hay chỉ rút phần nước nổi bên trên. Đây là khâu bị làm dối nhiều nhất, bởi rút nước nổi rất nhanh, nhìn xuống thấy lòng hố trống nên chủ nhà dễ tin là xong.

Nhưng ở hố ga nhà vườn, hai thứ chiếm chỗ thật sự là mảng bùn lá bết lơ lửng giữa lòng và lớp cát nén sát đáy. Chừa nguyên hai thứ đó thì sức chứa gần như đứng yên, mưa dăm trận sân lại đọng.

Nên yêu cầu thợ vớt lớp lá trước rồi cho nhìn đáy hố lúc gần xong, và cạo cả thành hố chứ không riêng phần giữa. Nhìn được đáy hố một lần là bạn biết ngay ca đó làm tới nơi hay chưa.

Câu thứ ba nặng hơn cả câu về giá: đơn vị lo an toàn cho thợ bằng cách nào. Đáy hố sâu là chỗ kín gió, khí do bùn lá phân hủy sinh ra cứ dồn ở đó hết tháng này sang tháng khác. Đủ đậm để một người khỏe mạnh khuỵu sau dăm hơi thở.

Nghề này mất người nhiều nhất ở tình huống người thứ hai lao xuống ứng cứu. Tối thiểu phải đủ bốn nhịp: giở nắp cho hố thoáng, chạy quạt xuống lòng hố, cầm máy đo, rồi thợ mới xuống với đai và dây. Trên miệng lúc nào cũng có một người trực nhìn suốt ca. Đơn vị nào cắt mấy bước đó thì đừng thuê.

Câu thứ tư: khối bùn lá hút lên rồi đi đâu, và ở vùng chằng chịt mương rạch như Thuận An thì càng phải hỏi thẳng. Ca tử tế thì phần bồi lẫn nước thải đều lên xe kín, xe chạy về điểm tiếp nhận có chức năng xử lý.

Tấp ra mương vườn, xả xuống rạch sau nhà hay đổ vào khoảnh đất trống của hàng xóm chỉ dời chỗ nghẽn đi vài chục mét. Mùa mưa năm sau chính khu vườn đó lãnh đủ.

Việc sau chót cần thỏa thuận là khâu trả lại hiện trạng. Nắp về đúng khung, mạch chèn kín, lối đi lát gạch tàu rửa cho hết vệt bùn. Bạn nhớ bảo thợ xả thử một lượt ngay trước mặt để tự thấy nhịp rút đã đổi. Còn băn khoăn gì thì bấm 0923.555.530, trực tổng đài nối máy sang kỹ thuật đang theo cụm Lái Thiêu.