Xử lý mùi hôi Thuận An, lần theo con nước tìm gốc

Gốc đặc trưng nhất của địa bàn không nằm trong nhà mà nằm ở mực nước bên ngoài. Nhà nền thấp ven sông tại Lái Thiêu, Bình Nhâm, An Sơn có tuyến cống ngoài đầy nước mỗi khi mưa lớn hoặc nước lên.

Cửa thoát bị ngâm thì khí trong hệ không còn đường ra bình thường. Nó bị đẩy ngược vào trong qua bất cứ khe nào yếu nhất. Dấu hiệu rất rõ: mùi chỉ nổi theo đợt mưa hoặc theo con nước, trời khô ráo thì gần như không thấy.

Gọi hút hầm trong ca này là làm sai chỗ, cái hầm hoàn toàn không có lỗi. Việc cần làm nằm ở tuyến thoát ngoài sân và ở nắp hố ga, có ca chỉ là một cái van một chiều gắn trên đoạn nối ra cống chung.

Gốc thứ hai là hố ga nằm giữa vườn. Sân rộng, tán cây rợp, cái hố thường chìm dưới lớp lá rụng dày ở chỗ chẳng ai đi qua. Nắp vỡ góc hoặc mất hẳn từ lâu mà cả nhà không ai hay.

Miệng hố lại hay thấp hơn khoảnh sân xung quanh nên mưa xuống là nước dồn về đúng đó. Vườn thoáng gió nên mùi không quẩn tại chỗ mà lùa thẳng theo hướng gió vào nhà. Có nhà chịu nặng nhất lại là nhà ở cuối hướng gió, dù cái hố nằm trên đất nhà khác.

Gốc thứ ba nằm ở chỗ tuyến thoát của nhà đổ ra, và đây là điểm rất riêng của vùng vườn. Nhiều nhà không đấu vào cống chung mà đấu thẳng ra mương sau vườn, cách làm vốn hợp lý thời còn thưa nhà.

Nay mương bị bèo phủ, đất bồi và rác lấp cạn dần, có đoạn mặt bùn còn cao hơn cả miệng ống ra. Khúc cuối tuyến thành một vũng nước tù nằm ngay sát hàng rào, lên men rồi bốc lên mỗi lúc trời đứng gió.

Ca kiểu này dò trong nhà cả buổi cũng không ra, vì nguồn nằm ngoài phần đất của mình. Thợ có nghề sẽ đi hết tuyến ra tới miệng ống cuối cùng rồi mới kết luận, thay vì dừng ở cái nắp gần nhất.

Gốc thứ tư là tuyến ống thoát của khu bếp, thứ mà nhóm quán ăn vườn gặp gần như tất cả. Mỡ nguội bám thành ống thành từng lớp rồi phân hủy dần, bốc lên một thứ mùi chua nồng khác hẳn mùi cống.

Ống chạy ngang dài với độ dốc kém hay chảy xệ ở đoạn giữa nên đọng nước đen tại đó. Nhiều quán đặt khu vệ sinh ngay cạnh chỗ rửa, người ngửi thấy lại quy hết cho nhà vệ sinh, thành ra chủ quán đi xử nhầm chỗ hết lần này tới lần khác.

Gốc thứ năm là bẫy nước dưới phễu thoát sàn bị khô, và ở đây nó gắn với nhịp mùa chứ không phải chuyện nhà bỏ trống. Quán vườn, homestay và nhà vườn đều có những buồng phía trong hoặc nhà tắm phụ ngoài sân cả tuần không ai bước vào. Sáng cuối tuần mở cửa là cả dãy buồng bốc mùi cùng lúc.

Nhóm ít ai nghĩ tới mà đội gặp đều đặn là các vựa trái cây và điểm tập kết nông sản quanh Lái Thiêu, Bình Nhâm. Mùi ở đây không đi ra từ đường ống mà từ nước chảy ra khi rửa và phân loại hàng, thứ nước ngọt lẫn vụn trái rất nhanh lên men.

Nước đó thường chảy tràn xuống một rãnh hở rồi mới vào hố ga, và cái rãnh mới là chỗ bốc mùi. Với nhóm này, việc đáng làm là làm kín rãnh, đặt lưới giữ vụn ở đầu rãnh và rửa cuối mỗi buổi hàng. Dò trong khu vệ sinh thì chẳng tìm ra gì.

Nhóm thứ hai là quán ăn vườn, homestay và cơ sở lưu trú quanh vườn trái cây. Đặc điểm của nhóm này là hai nguồn chồng lên nhau: ống bếp bám mỡ và những buồng vệ sinh chỉ dùng cuối tuần nên phễu khô nước.

Người ta ngửi thấy ở lối đi chung rồi quy hết cho nhà vệ sinh, chủ quán đi xử một chỗ nên lần nào cũng chỉ đỡ được một nửa. Cách làm đúng là dò cả hai hướng trong một lượt, và đội thường xếp ca vào tuần vắng hoặc trước giờ mở cửa buổi sáng.

Nhóm thứ ba là nhà vườn ven sông ở Bình Nhâm, An Sơn, nay nằm xen giữa các khu dân cư mới. Sân rộng, hố ga chìm dưới lá, mương thoát sau vườn thì cạn dần, mà nền lại thấp nên mỗi trận mưa nước dồn về chỗ trũng.

Với nhóm này, thợ luôn hẹn tới vào ngày khô để thử được nước rồi mới kết luận. Làm giữa lúc sân còn sũng thì không phân biệt nổi mùi từ hố ga với mùi từ tuyến thoát ngoài, và kết luận vội thì hay sai.

Nhóm thứ tư là khu trọ công nhân dày đặc phía Thuận Giao, Bình Hòa và quanh Việt Hương. Ở đây mùi thường là chuyện hầm chung quá tải theo mùa việc, nặng nhất vào hai khung giờ trước ca và sau ca.

Nhưng nguồn hay bị bỏ sót lại nằm ở khu giặt chung, nơi ống xả máy giặt được đấu thẳng vào một lỗ trên tường mà không qua bẫy nào. Lúc máy không chạy, cái lỗ đó là đường thông thẳng lên chỗ mọi người phơi đồ. Rà cả dãy trong một buổi bao giờ cũng hiệu quả hơn xử lẻ từng phòng.

Nhóm cuối là nhà xưởng và cơ sở sản xuất phía An Phú, quanh VSIP 1. Dãy vệ sinh trong xưởng nhiều nơi chỉ mở khi tăng ca, đóng cửa vài ngày là phễu khô hết. Ở đây còn nhiều nắp hầm và hố ga mà sơ đồ chôn ống không ai giữ, nên cử một người quen mặt bằng đi cùng thợ sẽ rút ngắn được kha khá.

Một buổi dò mùi nhanh hay chậm phần lớn quyết định ở khâu chuẩn bị, mà khâu đó thuộc về bạn chứ không thuộc về thợ. Việc đầu tiên là quan sát theo con nước thay vì theo đồng hồ.

Cụ thể là để ý ba mốc. Một hôm nắng ráo giữa tuần, buổi ngay sau một trận mưa lớn, và lúc nước ngoài mương lên cao nhất trong ngày. Đứng đúng một chỗ mà ngửi vào cả ba mốc rồi ghi lại mốc nào nặng.

Ba dòng ghi ấy loại được quá nửa danh sách nghi phạm. Chỉ nặng sau mưa và lúc nước lên thì nguồn nằm ngoài nhà. Nặng đều ở cả ba mốc thì nguồn nằm trong nhà, và ca đó thường dò xong trong một buổi.

Việc thứ hai là mở cho thợ một lối đi giáp vòng sân. Ở nhà vườn, phần lớn thời gian dò trôi vào chuyện len qua luống cây, dời chậu và vén lá tìm nắp hố. Dọn trống lối quanh sân trước khi thợ tới là bạn tự rút ngắn ca của mình.

Việc thứ ba ít ai nghĩ tới nhất: nói trước một câu với hàng xóm phía sau. Rất nhiều tuyến trong vùng cùng đổ ra một khúc mương, nên nguồn mùi hoàn toàn có thể nằm trên phần đất nhà bên.

Thợ thì không tự ý bước sang đất người khác được. Bạn xin phép trước thì lúc cần đội chỉ việc đi ra xem, đỡ phải hẹn thêm một buổi nữa cho đúng một việc nhỏ.

Cũng nên biết một chút về thứ nằm dưới sân. Cái hầm nhà bạn là một bể tự hoại, và nó sinh khí ngay cả khi đang khỏe mạnh. Khí ấy phải có đường lên cao mà thoát, không có thì nó đi tìm khe.

Vì vậy đừng lấy chuyện có mùi làm bằng chứng là hầm đã đầy. Rút hai lượt mà mùi vẫn nguyên là chuyện đội gặp thường xuyên ở Bình Nhâm và An Sơn, và lần nào gốc cũng nằm ở chỗ khác.

Tới lúc thợ chốt phương án, bạn hỏi đúng ba câu. Nguồn nằm ở đâu, xử tới mức nào thì dứt, và nếu chỉ làm phần nhẹ nhất thì được bao nhiêu phần. Nghe trả lời xong bạn mới biết mình đang mua cái gì.

Xong việc thì xin một danh sách ngắn để giữ theo mùa. Xả nước qua phễu ở buồng ít dùng, dọn lá quanh miệng hố ga và đầu ống thông hơi, rửa rãnh cùng ống bếp trước mùa đông người. Còn chưa yên tâm thì gọi 0923.555.530, đội quay lại xem tiếp.