Nạo vét hố ga Dĩ An, hố cuối dãy trọ hết ứ

Lý do thứ nhất nằm ngay ở công dụng của cái hố. Hố ga vốn không phải đoạn ống, nó là một cái bẫy cặn đặt giữa tuyến. Nước từ các phòng đổ ra bị hãm lại trong lòng hố, cát và cặn nặng chìm xuống, phần nước trong bên trên mới chảy tiếp ra ngoài.

Cái bẫy đó sinh ra để bẩn, và nó chỉ làm tròn phận sự khi bên dưới còn khoảng trống. Dãy mười mấy phòng dội xuống mỗi ngày một lượng nước gấp nhiều lần hộ gia đình, khoảng trống vì thế cạn rất nhanh. Phần bồi dâng ngang đáy ống ra là cả tuyến ì ạch dù chẳng đoạn ống nào tắc.

Lý do thứ hai là thành phần của thứ lắng xuống. Ở khu trọ, nước giặt và nước tắm chiếm phần lớn, kéo theo tóc và cặn xà phòng bện lại thành từng mảng mềm. Cộng thêm cát từ quần áo bảo hộ dính bụi công trường và bụi xưởng.

Cát nặng nên chìm thẳng xuống đáy và nén chặt theo thời gian thành một lớp cứng, khều bằng que không lên. Đây là điểm khác hẳn hố ga nhà phố ít người ở, cũng là lý do hố ga dãy trọ phải vét bằng máy chứ không múc thủ công cho xong chuyện.

Lý do thứ ba là nắp hố biến mất dưới nền. Sân dãy trọ vốn chật, chủ nhà tráng bê tông cho sạch để công nhân dựng xe máy, có chỗ còn lợp thêm mái tôn làm nhà xe.

Nắp hố nằm đúng chỗ vướng nên bị đổ phủ lên, hoặc bị chồng mấy tấm đan xi măng rồi kê xe đè lên. Cả chục năm không ai mở ra nhìn. Tới khi phòng cuối trồi nước thì việc đầu tiên của thợ là dò tìm cái nắp, khâu đó nhiều ca còn lâu hơn khâu hút.

Lý do thứ tư thuộc về nhóm quán ăn và nhà xưởng. Quán cơm công nhân dọc Quốc lộ 1K nấu hai ba ca một ngày, nước rửa chảo rửa tô mang mỡ ra tuyến chung. Gặp mặt nước tĩnh trong hố là mỡ nguội lại và đóng thành một lớp trắng ngà dai, bám chặt vào thành.

Nhà xưởng bên khu Sóng Thần thì tuyến dài, thường có hai ba hố trung gian ngoài sân, hố nào cũng lắng và hố nào cũng phải mở. Với hai nhóm này, mở đúng một hố rồi bỏ lơ mấy hố kia chỉ là làm cho có, vài tuần sau tình trạng quay về như cũ.

Lý do thứ năm chỉ lộ ra vào mùa mưa. Sân trọ và sân xưởng ở Dĩ An gần như tráng bê tông kín. Nước mưa không thấm được chỗ nào nên chảy tràn trên mặt rồi đổ thẳng vào miệng hố ga sinh hoạt gần nhất.

Mỗi trận mưa lớn là một lần hố nhận thêm cát và đất cuốn từ sân, lại bị khuấy lên khiến lớp lắng cũ trôi bịt miệng ống ra. Đó là lý do nhiều dãy trọ thấy sân lấp xấp nước bẩn ngay sau cơn mưa đầu mùa dù trước đó vẫn thoát bình thường.

Nhà xưởng và cơ sở sản xuất bên khu Sóng Thần có tuyến thoát dài, thường hai ba hố trung gian rải ngoài sân. Bản vẽ tuyến ống thì hầu như chẳng còn ai lưu. Ca ở đây mất thời gian nhất ở khâu dò tìm nắp chứ không phải khâu hút.

Cử một người thuộc mặt bằng đi cùng thợ là cách rút ngắn nhanh nhất. Nhóm này hay cần biên bản khối lượng kèm hình chụp trước sau cho hồ sơ nội bộ. Báo lúc đặt lịch là văn phòng soạn sẵn rồi gửi cùng ca.

Quán cơm, quán nhậu và bếp ăn tập thể dọc Quốc lộ 1K là nhóm thứ hai. Bếp chạy hai ba ca nên hố sau bếp gần như luôn có lớp mỡ đóng bánh trên mặt, phía dưới là bùn lẫn vụn thức ăn.

Vét xong mà chưa đặt bẫy mỡ trước tuyến ra thì vài tháng là quay lại tình trạng cũ, đội nói thẳng ngay lúc khảo sát. Ca thường xếp vào khung nghỉ giữa hai buổi bán, làm gọn rồi dội rửa để quán kịp mở cửa đúng giờ.

Một nhóm ít được nhắc tới là kho bãi và bãi đậu xe tải quanh ga Sóng Thần. Sân rộng, xe ra vào kéo theo đất cát. Nước rửa xe và nước mưa cuốn hết xuống hố lắng ngoài sân nên thứ đọng lại chủ yếu là cát và sạn chứ không phải bùn hữu cơ.

Hố ở nhóm này thường sâu và rộng hơn hố dân dụng, phải thông khí kỹ và bố trí người canh trên miệng suốt ca. Chủ bãi nên tính lịch vét trước mùa mưa, vì hố đầy cát mà gặp mưa lớn là cả sân biến thành vũng trong nhiều giờ.

Đông nhất về số lượt gọi vẫn là dãy trọ công nhân quanh Sóng Thần, Tân Đông Hiệp và các hẻm nhánh Quốc lộ 1K. Thêm vào đó là dãy trọ sinh viên phía làng đại học Đông Hòa. Một cái hố cuối dãy phải gánh nước của mấy chục người, thứ lắng lại toàn cát mịn với tóc bện xà phòng.

Thông ống từng phòng theo lối chữa cháy vừa tốn nhiều cuộc gọi vừa không chạm tới gốc. Bền hơn là dành một buổi để đội mở luôn hố cuối lẫn mấy hố trung gian. Đem con số ấy chia cho cả dãy thì nhẹ hơn hẳn kiểu cộng dồn từng lần lẻ.

Nhóm cuối là nhà phố trong hẻm Chiêu Liêu, Nhị Đồng, Tân Long, nơi cái hố nhỏ sau nhà nhiều năm mới cần mở. Cái khó ở đây là lối vào chật và nắp thường bị lát gạch phủ, nên nhà nào làm sẵn một nắp thăm nhấc được là lần sau đỡ hẳn một khâu.

Ngay cuộc gọi đầu, hãy hỏi đơn vị lấy gì làm căn cứ tính khối lượng. Bên cẩn thận thì mở nắp, hạ thước xuống lấy chiều sâu hố cùng bề dày phần bồi, rồi rảo hết tuyến đếm hố. Họ còn so cao độ đáy ống ra với mặt bồi trước khi nói con số.

Ai chỉ ghé mắt xuống miệng hố rồi buông ngay một mức giá thì hoặc đang ước chừng, hoặc đang thủ sẵn cớ đòi thêm lúc ca làm dở. Khác biệt giữa hai lối làm không lộ ra trong buổi hôm đó, mà lộ ra ở chỗ hai tháng nữa bạn có phải gọi lại hay không.

Điều thứ hai cần nói cho rõ là ca này vét tới đáy hay chỉ hút phần nước nổi bên trên. Khâu này bị làm dối nhiều nhất, bởi hút nước nổi rất nhanh, ngó xuống thấy lòng hố trống hoác nên chủ nhà gật đầu ngay.

Nhưng ở hố ga khu trọ, kẻ chiếm chỗ là lớp cát mịn nén cứng dưới đáy, không phải nước. Bỏ nguyên lớp đó thì sức chứa gần như đứng yên, mưa vài trận sân lại lấp xấp. Hãy đòi thợ soi đáy hố cho bạn xem lúc sắp xong, và cạo hết bốn mặt thành chứ đừng chỉ moi phần giữa.

Câu thứ ba đáng hỏi hơn cả câu về giá: đơn vị bảo vệ người thợ bằng cách nào. Đáy hố sâu là chỗ kín gió, khí từ phần bồi phân hủy dồn lại suốt nhiều tháng. Người khỏe hít phải mấy hơi vẫn có thể khuỵu ngay tại chỗ.

Thống kê của nghề cho thấy phần lớn ca nạn rơi vào người lao xuống cứu, chứ không phải người xuống trước. Bốn bước tối thiểu: mở nắp để hố thoáng một lúc, chạy quạt đẩy khí xuống lòng hố, đo rồi mới cho thợ tụt xuống, thợ đeo đai gắn dây. Suốt buổi luôn có một người đứng trực trên miệng, mắt không rời.

Thứ tư, truy cho ra điểm cuối của khối bồi vừa lấy lên. Ca làm tử tế thì toàn bộ phần bồi lẫn nước thải đi thẳng vào xe kín, xe chạy về nơi có chức năng tiếp nhận.

Không đổ sang hố nhà kế bên, không xả xuống mương thoát trong khu dân cư, càng không tấp vào bãi đất trống cuối hẻm. Kiểu làm đó chỉ dời chỗ nghẽn đi vài chục mét, và người chịu là hàng xóm hoặc chính dãy trọ đó vào mùa mưa năm sau.

Điều sau cùng thuộc khâu trả lại hiện trạng. Nắp phải về đúng khung và chèn kín mạch, bằng không mùi sẽ len lên sân chung cả dãy. Khoảnh sân vừa thi công cần rửa lại trước giờ công nhân tan ca, và bạn nên bảo thợ xả thử một lượt để tự thấy nước rút khác hẳn.

Dãy trọ nào từng phải đục nền dò nắp thì nhân dịp này lắp luôn một nắp thăm nhấc tay, lần sau kiểm tra chỉ tốn vài phút. Còn vướng chỗ nào thì quay số 0923.555.530, trực tổng đài nối máy sang kỹ thuật đang theo cụm này.