Nạo vét hố ga Dầu Tiếng, hố đầy lá thì cả tuyến chậm

Trước hết phải hiểu hố ga được đặt ở đó để làm gì. Nó là điểm lắng trung chuyển của cả tuyến. Nước từ bếp, nhà tắm, khu giặt và nước mưa trên sân đổ về, phần nặng chìm xuống đáy, phần nước tương đối trong mới chảy tiếp ra hố thấm hay ra rãnh vườn.

Cái hố cố tình giữ rác lại giùm đường ống, và nó chỉ làm được việc đó chừng nào còn thể tích rỗng. Khi lớp lắng dâng tới ngang miệng ống ra thì hố hết vai trò. Cả tuyến thoát chậm hẳn dù không đoạn ống nào tắc, và đây là chỗ hay bị chẩn đoán sai nhất.

Thứ hai là lá. Ở vùng này lá không rụng lai rai như nơi khác mà trút gần như đồng loạt. Cao su thay lá theo mùa, chỉ vài tuần là sân, mái và rãnh thoát phủ kín một lớp lá khô, gió còn thổi thêm lá từ lô bên cạnh vào.

Trận mưa đầu mùa cuốn tất cả xuống miệng thu nước. Lá cao su mỏng và dai, vào trong hố thì kết thành từng mảng đan vào nhau, chìm dần rồi ép lại thành một lớp bùn dẻo nằm bít đáy. Nhiều nhà đầy hố trong một mùa duy nhất chứ không phải sau nhiều năm.

Thứ ba là dòng chảy yếu quanh năm. Phần lớn hộ dân ở đây dùng nước giếng khoan, mùa khô lại dài nên thói quen dùng nước dè sẻn hình thành rất tự nhiên. Rửa ít nước hơn, xả ít hơn, tận dụng nước lần hai cho việc khác.

Dòng vào hố vì thế yếu và ngắt quãng, không đủ lực đẩy phần lơ lửng qua miệng ống ra. Gần như mọi thứ mang vào đều nằm lại. Nước giếng lại có độ cứng, cặn khoáng bám vào thành hố tạo một lớp nhám giữ chân đủ thứ sợi vải, tóc và vụn hữu cơ trôi qua.

Thứ tư là cái nắp và chuyện không ai nhớ hố nằm đâu. Sân nhà vườn rộng, cỏ mọc nhanh, nhiều nhà sau vài năm đổ bê tông hoặc lát gạch đè luôn lên tấm đan. Có nhà còn dựng mái tôn che chỗ để xe ngay bên trên.

Hố bị khuất thì không ai mở ra nhìn, mà không nhìn thì không biết bùn dâng tới đâu. Nhóm nhà chỉ về theo mùa còn nặng hơn. Chủ đi làm xa nhiều tháng, hố vẫn hứng lá và hứng nước mưa suốt thời gian đó.

Thứ năm là cao độ giữa mặt sân và cổ hố, thứ thay đổi âm thầm qua từng lần sửa nhà. Sân được tôn thêm một lớp bê tông, lối vào đổ cao lên cho khỏi lầy, nhưng cổ hố thì mấy ai nâng theo. Sau vài lần như vậy, miệng hố nằm thấp hơn mặt sân quanh nó.

Chỗ trũng đó thành nơi gom nước mưa của cả sân. Mỗi trận mưa là một lượt đất cát, lá và vụn cỏ trôi thẳng vào hố, dù nhà chẳng dùng thêm giọt nước nào. Đáy hố toàn cát mịn chứ không phải bùn hữu cơ là dấu hiệu của kiểu này, và cách chữa là tôn cổ hố cao hơn mặt sân rồi làm gờ chắn.

Nhà vườn là nhóm đông nhất và cũng chịu mùa trút lá nặng nhất. Sân rộng, cây lớn, rãnh thoát chạy quanh nhà, nên chỉ một trận mưa đầu mùa là hố nhận trọn phần lá gom cả tháng.

Cách theo dõi hợp lý cho nhóm này là mở nắp nhìn hai lần trong năm, một lần ngay sau đợt trút lá và một lần trước khi mưa xuống. Nhìn mực bùn so với miệng ống ra là biết cần nạo hay chưa. Nhân lúc mở nắp thì đánh dấu vị trí bằng viên đá hay cọc sơn, vì cỏ ở đây phủ kín rất nhanh.

Hố chung của một dãy nhà ngoài nông trường là chỗ khó quản nhất vì nó là hạng mục của chung. Cả dãy đấu vào một tuyến rồi ra một hố cuối. Tải lên hố lại không đều quanh năm, vào vụ cạo mủ thì người đông, hết vụ lại vắng bớt.

Của chung thì mỗi người nghĩ đó là việc của người khác, tới lúc nước trào ra lối đi mới có người báo. Cách chạy được nhất vẫn là cử một người làm đầu mối, chỉ cần ghi lại ngày nạo gần nhất và giữ số tổng đài. Chi phí chia trên số hộ cũng nhẹ hơn cộng dồn nhiều lần gọi lẻ.

Trường học, trạm y tế và nhà văn hóa ấp là nhóm ít ai nghĩ tới mà hố lại đầy nhanh. Sân rất rộng, cây trồng nhiều, toàn bộ nước mưa mặt sân dồn về một hai điểm thu. Tải sinh hoạt thì dồn vào giờ ra chơi hoặc buổi có hội họp chứ không rải đều.

Nhóm này nên chốt lịch nạo vào dịp nghỉ hè hoặc giữa hai kỳ họp, lúc sân vắng người và thợ quây rào an toàn được thoải mái. Người phụ trách cơ sở vật chất nên giữ một tờ ghi ngày làm gần nhất. Có tờ đó thì người sau tiếp nhận không phải đoán.

Quán ăn và nhà nghỉ bình dân dọc tuyến chính có tải nặng nhất trên tuyến bếp. Dầu mỡ nguội đóng váng trên mặt hố rồi bám dần quanh thành, vụn thức ăn lắng xuống đáy. Hai thứ đó làm hố mất thể tích nhanh hơn nhà ở nhiều lần.

Nhóm này nên chốt một mốc kiểm tra cố định trong năm và giữ đúng mốc, thay vì đợi tới lúc nước dâng lên giữa giờ bán. Việc nên làm thêm là tách một hố lắng nhỏ riêng cho nước rửa chén trước khi cho vào tuyến chung. Phần đó tự làm được và hiệu quả thấy ngay.

Câu mở đầu nên là họ căn cứ vào đâu để ra con số. Đứng trên miệng hố nhìn xuống thì chỉ thấy mặt nước, mà mặt nước của cái hố sắp đầy với cái hố còn quá nửa trông y hệt nhau.

Người làm nghiêm túc sẽ thả một cây đo xuống chạm đáy, trừ đi phần nước để ra chiều dày lớp lắng. Con số đó được đọc lên cho bạn nghe trước khi bàn tới tiền. Ai nhìn lướt qua rồi phán ngay thì thường là đang tính cho một cái hố trong tưởng tượng, và giữa buổi làm kiểu gì cũng có chuyện.

Câu thứ hai liên quan tới tính mạng chứ không phải chất lượng, nên cứ hỏi thẳng đừng ngại. Đáy hố sâu là môi trường thiếu ôxy, lại có khí sinh ra từ phần đang phân hủy. Người tụt xuống đó mà chưa chuẩn bị gì thì có thể lịm đi trước khi kịp gọi ai.

Cách làm đúng gồm ba việc rất cụ thể: kiểm tra khí, chạy quạt thổi gió xuống một lúc, và cử một người ở lại trên miệng suốt thời gian dưới đó còn người. Thợ nào vừa bật nắp đã tụt xuống liền thì nên bảo họ dừng, không cần nể.

Câu thứ ba là bùn đi đâu, và ở đây câu này không phải chuyện thủ tục. Thứ vét lên gồm lá mục, cát và cặn hữu cơ phân hủy dở, tức là một dạng nước thải ở thể đặc.

Mấy con suối nhỏ và hệ thống mương tưới của các vườn cây trong vùng cuối cùng đều đổ về hồ Dầu Tiếng. Trút bùn xuống mương cho nhanh, hay tìm một bãi đất trống ven lô cao su để đổ, là đưa nó thẳng vào chính hệ thống đó. Nghe thì hiển nhiên, nhưng cách gần vẫn luôn hấp dẫn hơn cách đúng.

Câu thứ tư nên hỏi trước khi thợ tới chứ không phải sau. Xe của họ vào được tới đâu, và chuyến này gom mấy nhà. Địa bàn xa nhất khu vực nên bên nào cũng phải tính chuyện gom chuyến.

Đặt trước vài hôm thì được xếp vào chuyến chung và chỉ chịu phần đường chia đều. Gọi gấp thì hoặc chờ chuyến kế, hoặc gánh nguyên quãng đường cho riêng mình. Nhiều xóm trong cùng ấp đã quen rủ nhau đặt một buổi, xe vào một lượt làm liền mấy nhà, khối lượng vẫn đo riêng từng hố.

Câu cuối là lúc nào nên làm và làm xong thì bàn giao ra sao. Thời điểm tốt nhất ở vùng này là sau khi cây trút lá xong và trước khi mưa xuống. Lúc đó mực nước trong hố thấp, đường vào còn cứng, và cái hố bước vào mùa mưa với đầy đủ chỗ chứa.

Bàn giao đúng nghĩa là kê lại nắp cho khít, dọn hết bùn rơi vãi, xả nước cho bạn nhìn dòng chảy qua hố rồi mới tính tiền. Muốn hỏi kỹ cho hố nhà mình thì bấm 0923.555.530. Nói giúp hố sâu chừng nào và xe vào được tới đâu.