Nạo vét hố ga Phú Giáo, hết ngập sân sau mỗi trận mưa

Đầu tiên phải nói rõ hố ga được đặt ở đó để làm gì, vì nhiều chủ nhà chỉ biết đó là cái nắp bê tông ngoài sân. Hố ga là điểm lắng trung chuyển của cả tuyến thoát: nước bếp, nhà tắm, khu giặt và nước mưa trên sân đều dồn về đây.

Phần nặng gồm đất, cát, vụn hữu cơ chìm xuống đáy, phần nước tương đối trong mới đi tiếp ra hố thấm hoặc ra mương. Cái hố cố ý giữ rác lại giùm đường ống, và nó chỉ làm được việc đó khi còn thể tích rỗng. Lớp lắng dâng ngang miệng ống ra là hố hết vai trò.

Thứ hai là đất đỏ, thứ đặc trưng nhất của vùng này. Sân nhiều nhà chưa lát hết, lối xe vào là đường đất, quanh nhà lại là lô cao su với lớp đất mặt tơi. Mỗi trận mưa là nước đỏ ngầu chảy theo rãnh vào miệng thu.

Hạt đất mịn xuống hố thì lắng rất nhanh và nén chặt thành khối, khác hẳn thứ bùn loãng mà người ta hình dung khi nghe hai chữ nạo vét. Máy hút không kéo nổi khối đó, phải hút cạn nước rồi nạo bằng tay từng gàu. Vì vậy ca ở đây thường lâu hơn ca cùng cỡ trong phố.

Thứ ba là lá và mủ. Nhà nằm trong lô cao su thì lá rụng theo mùa phủ kín sân, gió thổi thêm lá từ lô bên cạnh sang, mưa đầu mùa cuốn tất cả xuống hố. Trong hố, lá kết thành mảng đan vào nhau rồi ép chung với đất đỏ thành một tầng cứng bám đáy.

Nhà có sơ chế nông sản hoặc rửa dụng cụ thì thêm phần vụn hữu cơ và dầu mỡ, chúng đóng váng trên mặt rồi bám quanh thành hố. Ba thứ này cộng lại làm cái hố mất chỗ chứa theo cấp số, chứ không phải hao đều từng năm.

Thứ tư là chuyện cái nắp bị đè và vị trí hố bị quên. Nhiều nhà sau vài năm thì đổ bê tông sân cho xe chở mủ vào được, hoặc lát gạch phần trước nhà, hoặc dựng mái tôn che chỗ để xe. Tấm đan nằm gọn dưới lớp mới đó.

Trại chăn nuôi cũng hay đổ nền cứng đè lên hố lắng cũ. Hố bị bịt thì không ai mở ra nhìn, mà không nhìn thì không biết bùn dâng tới đâu. Lúc phát hiện thường là lúc nước tràn ra sân hoặc mùi bốc lên.

Thứ năm ít người để ý, đó là cái miệng thu nước sân. Phần lớn nhà chỉ để một khe hở trống hoặc một ống chờ nằm ngang mặt sân, không có lưới cũng không có song chắn.

Miệng thu trống thì lá cây, đất mặt, vụn rơm rạ và cả túi ni lông theo nước vào thẳng trong hố. Một tấm lưới thép rẻ tiền đặt nghiêng ở đó giữ lại được phần lớn thứ thô, chỉ cần vài phút hót lại sau mưa. Nhà nào làm việc này thì khoảng cách giữa hai lần nạo dài ra thấy rõ.

Trại chăn nuôi và cơ sở sơ chế nông sản là nhóm có hố đầy nhanh nhất vùng. Hệ thống của họ khác hẳn nhà dân, gồm nhiều ngăn lắng nối tiếp nhau. Tải hữu cơ từ khu rửa lớn hơn hộ gia đình nhiều lần nên lớp lắng ở ngăn đầu dày lên theo tuần chứ không theo năm.

Với nhóm này đội làm lần lượt từng ngăn và đo lại ở mỗi ngăn thay vì nạo tràn lan. Bên quản lý nên đánh số các ngăn rồi ghi chiều dày bùn sau mỗi lần làm, một tờ giấy dán trong kho là đủ. Sau hai lần thì biết ngăn nào cần nạo dày hơn và đặt được mốc cố định trong năm.

Nhóm thứ hai là nhà vườn có lối xe chạy vào tận sân. Lối xe bằng đất đỏ, mỗi trận mưa là một lượt đất mặt trôi theo rãnh vào miệng thu, mà hạt mịn xuống hố thì nằm lại chứ không đi tiếp.

Cách theo dõi hợp lý cho nhóm này là mở nắp nhìn một lần vào cuối mùa khô. Mực bùn còn cách miệng ống ra hơn một gang thì để thêm mùa, sát rồi thì đặt lịch. Việc nên làm thêm là rải đá hoặc đổ một đoạn nền cứng ở khúc lối xe dốc về phía miệng thu.

Nhóm thứ ba là nhà nằm sâu trong lô cao su, có thêm chuyện lá và chuyện đường vào. Lá rụng theo mùa phủ kín sân, mưa cuốn xuống hố kết thành mảng rồi ép chung với đất thành tầng cứng bám đáy.

Đường vào là đất mềm nên giữa mùa mưa xe phải dừng ngoài xa, ống kéo dài thêm và mọi thứ đều lâu hơn. Nhóm này nên chọn tháng khô ráo cho những ca không gấp. Lúc đặt lịch, bạn nói trước bề ngang chỗ hẹp nhất cùng khoảng cách từ chỗ xe đậu được tới miệng hố.

Nhóm cuối gồm quán ăn, điểm dừng chân dọc ĐT741 và mấy dãy phòng trọ nhỏ trong khu trung tâm cũ. Quán ăn thì váng mỡ đóng mảng cứng trên mặt hố. Dãy trọ thì nhiều phòng đấu vào một tuyến rồi ra một hố cuối, tải dồn vào sáng sớm với chiều tối.

Điểm chung của cả nhóm là cái hố thuộc về chủ cơ sở chứ không thuộc về người đang dùng, nên chẳng ai nhớ tới nó cho tới lúc nước trào ra lối đi. Cách xử gọn là giữ một mốc kiểm tra cố định trong năm, đặt lưới chắn ở từng cống sàn và làm một hố lắng nhỏ riêng cho tuyến bếp.

Việc đầu tiên đáng hỏi là họ lấy đâu ra con số để báo. Đứng trên miệng hố chỉ thấy mặt nước, mà mặt nước của một cái hố sắp đầy trông không khác gì cái hố còn quá nửa.

Người làm nghiêm túc thăm tới đáy, trừ phần nước để ra chiều dày lớp lắng, rồi nói con số đó lên trước khi bàn tới tiền. Ở vùng đất đỏ nên hỏi thêm một câu: phần dưới đáy là bùn loãng hút được hay đã nén chặt phải phá tơi, vì hai thứ đó chênh nhau rất nhiều công.

Việc thứ hai không dính tới chất lượng mà dính tới tính mạng, nên cứ hỏi thẳng và đừng ngại mất lòng. Dưới đáy một cái hố sâu là môi trường thiếu ôxy kèm khí sinh ra từ phần đang phân hủy. Người tụt xuống mà chưa chuẩn bị gì có thể lịm đi trước khi kịp gọi ai.

Ba việc phải có: kiểm tra khí, chạy quạt thổi gió xuống một lúc, và giữ một người ở nguyên trên miệng cho tới khi người dưới lên hết. Thợ nào vừa bật nắp đã nhảy xuống thì bảo họ dừng, kể cả khi họ nói làm hoài quen rồi.

Việc thứ ba là họ trả lại cái sân ra sao, và ở địa bàn này câu đó nặng hơn nơi khác. Rất nhiều nhà đã đổ nền cứng cho xe chở mủ vào tới sân, muốn tới được nắp thì phải cắt.

Đã cắt thì phải chốt trước phạm vi cắt và cách hoàn trả, chốt trước khi máy chạm vào nền chứ không phải sau khi đã đục xong. Trả lại đúng nghĩa gồm kê nắp cho khít, vá lại phần nền đã cắt, dọn sạch bùn rơi vãi và rửa mặt sân quanh miệng hố trước khi thu rào lên xe.

Việc thứ tư là hỏi thứ vét lên sẽ được đưa đi đâu. Phần lấy từ đáy hố không phải đất sạch mà là hỗn hợp đất đỏ, lá mục và cặn hữu cơ phân hủy dở, tức là một dạng nước thải ở thể đặc.

Nhà nào trong vùng cũng có giếng khoan, lô nào cũng có mương tưới chạy qua, và hai thứ ấy thông với nhau qua tầng đất bên dưới. Trút ra góc vườn cho gần thì tiện, nhưng nó đi thẳng vào chỗ nhà bạn đang trồng cây và đang lấy nước ăn hằng ngày.

Việc cuối là chọn thời điểm. Ở đây nên làm vào cuối mùa khô: mực nước trong hố thấp, lối đất đỏ còn cứng nên xe vào được gần sân, và cái hố bước vào mùa mưa với đủ chỗ chứa.

Để tới giữa mùa mưa thì xe phải dừng ngoài xa, ống kéo dài thêm, ca nào cũng nặng hơn mà kết quả lại kém hơn. Trình tự của đội có bốn nhịp: xem tận nơi, thăm đáy và đọc khối lượng, thống nhất giá rồi mới động tay, bàn giao chạy tốt mới nhận tiền. Cần tư vấn thì bấm 0923.555.530.